Podcast DOCS

Arts en gepromoveerd seksuoloog Bert-Jan de Boer vecht voor her- en erkenning van de mannen-overgang, waarop volgens hem een taboe rust. Alleen: hij is inmiddels 72 jaar oud en moet het stokje overdragen. Programmamakers Jeroen van Herwijnen en Hans Mors, zelf van middelbare leeftijd, duiken in zijn leven en dat van de man in de overgang.

In juni 2023 implodeert de Titan, een onderzeeër op expeditie naar het wrak van de Titanic. Het laatste bericht dat de bemanning van de duikboot uitgestuurde, was ‘alles goed hier’. Die woorden gaan de eeuwigheid in als hun laatste woorden en dat raakt audiomakers David Weel en Louise Anthonissen.

Het doet hen nadenken over de laatste woorden die zij ooit zelf zullen uitspreken. Ondanks hun grote liefde voor taal, hebben ze daar nog nooit over nagedacht. Is het de moeite waard om daar al wel eens bij stil te staan? En zo ja, hoe doe je dat dan?

Het Betuwse gehucht Enspijk was in 1973 nationaal en zelfs internationaal nieuws. Boer Smits, zijn vrouw Gerrie en dochter Jannie werden 26 uur lang gegijzeld door twee zwaar bewapende criminelen. Politie rukte uit, er waren pantserwagens en een vliegtuigje cirkelde boven het huis; het was even heel druk in de weidse, normaal gesproken rustige polder. Niemand had zoiets ooit meegemaakt.

Al veertig jaar staat er een koffer op zolder van de familie Horsthuis, ongeopend, met een kelk, een fles miswijn en een kazuifel. Opa Horsthuis leidde een dubbelleven als getrouwd huisvader en priester. Hoe was dit in vredesnaam mogelijk?

Op zoek naar antwoorden belandt journalist Jorie Horsthuis met haar vader bij clandestiene afsplitsingen van de katholieke kerk. Gezamenlijk proberen ze een goede bestemming te vinden voor de kerkelijke attributen – door de beladen familiegeschiedenis die de koffer in zich draagt is de kringloopwinkel een te simpele optie.

Er woedt een felle strijd om de vraag wat beter is voor baby’s: moedermelk of poedermelk? Momfluencers, feministen, flesvoedingsfabrikanten, de Wereldgezondheidsorganisatie en borstvoedingsactivisten proberen je te overtuigen van de beste keuze. Dat gebeurt soms heel expliciet, maar vaker nog subtiel en tussen de regels door. Wie heeft er gelijk? En belangrijker: naar wie wordt er geluisterd?

Een podcast over de onverbloemde realiteit van oorlog. Marianne Ingleby erft het fotoarchief van haar opa Bruce Elkus, Amerikaans legerfotograaf. In 1944 vertrok hij naar het Japanse eiland Iwo Jima, bekend van een van de bloedigste slagen van de Tweede Wereldoorlog. Ze stuit op expliciete oorlogsbeelden, van dood en verderf of seks in legerbordelen. De foto's blijken destijds nooit gepubliceerd: te ontluisterend. Luister naar aflevering #1: Richting de duisternis.

Op 17 juli 2014 stortte de MH17 neer in Oekraïne. Het vliegtuig was onderweg naar de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur en had 298 passagiers aan boord. Twee van de inzittenden waren de opa en oma van podcastmaker Maartje Kral. Doordat haar grootouders om het leven kwamen tijdens een nationale ramp, werd zij onderdeel van een publiek rouwproces.

Tien jaar geleden stierf de markante dichter en schrijver Rogi Wieg. Hij was één van de eerste bekende personen in Nederland die euthanasie kreeg wegens ondragelijk psychisch lijden. De euthanasie van Wieg zorgde voor een tweedeling in zijn nabije omgeving en eindigde in chaos voor de deur van de stervende dichter. Hoe om te gaan met een vriend of geliefde die niet langer verder wil leven?

De Limburgse Lies wordt in de jaren ‘40 en ‘50 van de vorige eeuw overspoeld door liefdesbrieven. Onder de schrijvers zijn cabaretier Toon Hermans en een enkele vrouw. Allemaal geloven ze dat zij de ware is. Wie was deze mysterieuze vrouw die zoveel verlangen opwekte? Voor wie koos ze – en hoeveel vrijheid had zij in die tijd om te kiezen? In DOCS hoor je de eerste aflevering van de zesdelige podcast Liefste Lies, getiteld Eerste brieven.

Liefste Lies is gemaakt door Heleen Hummelen en Wieky de Boer. De podcast is een coproductie van Autres Directions, Aldus’ producties en VPRO’s OVT en is mogelijk gemaakt met financiële steun van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten. De hele reeks beluister je via NPO Luister.

Huisarts Arzu Milli werkt al 19 jaar als huisarts in Zaandam Oost. In die jaren heeft ze haar aantal patiënten zien verdubbelen terwijl de zorg die ze verleent bijna is verviervoudigd. Haar patiënten komen voor de helft uit zogenoemde achterstandswijken. De afgelopen vijf jaar zijn er veel (Bulgaarse) arbeidsmigranten naar deze wijk verhuisd. Haar oude patiënten vragen steeds meer zorg, Milli vreest een zorginfarct. Irene Houthuijs portretteert huisarts Milli en haar praktijk.

Het Europacentrum in Oostende, de hoogste (woon)toren aan de Belgische kust, lijkt onderverdeeld te zijn in klassen. Hoe hoger je komt in de toren, hoe rijker de bewoners. Programmamaker Flor Nelissen ontmoet mensen van verschillende verdiepingen. Van de mensen beneden, die leven van een werkeloosheidsuitkering, tot de miljonairs van de bovenste verdieping. Vanaf 18 juni in DOCS: Een toren aan zee. Een documentaire van Flor Nelissen.

Wanneer programmamaker Eva Nijs (33) haar generatiegenoten vraagt hoe zij denken dat er in de maatschappij gekeken wordt naar een vrouw zonder partner en kinderen, zijn de reacties niet mis. “Zielig”, zegt de een, “Ik denk toch ook wel een beetje mislukt”, zegt de ander en tot slot, misschien wel het meest vernietigende oordeel: “sneu”. Eva Nijs wil zich niet neerleggen bij dit clichébeeld en praat met vrouwen die het tegendeel laten zien.

Winter De Cock maakt een intiem familieportret van haar drie zussen en broer. Winter nodigt hen uit voor een gesprek op hun favoriete plekje in hun ouderlijk huis. Daar ontstaan eerlijke gesprekken die ze nooit eerder voerden. Samen met Luna, Toulouse, Jules en Sem praat ze over hun rol binnen het gezin, hoe ze zich daarin voelen en hoe zij terugkijken op de scheiding van hun ouders.
Een podcast over kinderen die erbij willen horen, gehoord willen worden, maar vooral graag gezien willen worden. Niet alleen door hun ouders, maar ook door elkaar

Een overzicht van de radio-docs

Regisseur Mildred Roethof keert terug naar Paramaribo, waar ze in de jaren ’80 als puber midden in de militaire dictatuur, drugstransporten en protesten terechtkwam. En evengoed als puber een eigenzinnige en swingende jeugd beleefde.

Tien jaar lang, van 1997 tot 2007, werd de Nederlandse Moslim Omroep (NMO) geleid door een man die te boek stond als een liberale moslim met veel humor en goede ideeën. Tegelijk gingen er al gauw zorgelijke verhalen rond over de omroepdirecteur: over machtsmisbruik op de werkvloer, fysieke en seksuele intimidatie en fraude met omroepgeld. Hoe kon dit alles jarenlang doorgaan terwijl niemand ingreep? En wat was de rol van de medewerkers?

Trekvogels vliegen de wereld rond. Ze trekken om te overleven, de zon is hun kompas, de wind hun motor en de lucht hun thuis. Beneden, op aarde, zijn er ook ménsen die grenzen oversteken en op een nieuwe plek landen. Maar kunnen wij als mens wel tussen twee werelden leven?

Groningen was lange tijd wingewest en achterland. Maar niet langer. Het wil nu gidsgebied zijn voor heel Nederland; vooraan staan met oplossingen voor het stijgende water, de verschralende biodiversiteit, het verdwijnend erfgoed, verzilting en droogte. Dat zijn allemaal moderne plagen die zo ver weg lijken in de stad, maar die zo concreet zichtbaar zijn op het Groninger land.

In de vierdelige radioserie Voorland Groningen doet Marten Minkema al wandelend verslag van de manier waarop Groningers proberen de toekomst veilig te stellen. Over hoe ze hun landbouw aanpassen aan de verzilting bij de wadden, eeuwenoude gebouwen beschermen tegen gasbevingen en de bio-industrie langzaam de rug toekeren. En hier leeft ook nog de enorme ambitie de aardgaswinning te vervangen en te overtreffen door grootschalige waterstof-productie bij de Eemshaven, gevoed door enorme windparken op zee. Die moeten voldoende elektriciteit opleveren om het hele land en ver daarbuiten van alle energie te voorzien die het maar wil.

Voorland Groningen is een groter project. Er is ook een gelijknamig boek en een app met audiowandelingen door Groningen. Zie voorlandgroningen.nl
In samenwerking met Dirk-Jan Visser, Christian Ernsten en Mat Wijn, met dank aan het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.
Eindredactie: Anton de Goede