#273 - Het langhuis, de voorouders en mensenvlees
Rituelen van de Asmat in West Papoea
In het Vondelpark paradeerde hoogleraar antropologie Jaap Timmer vroeger met een lange grasspriet dwars door zijn neus. Timmer kon dat, omdat hij tijdens zijn promotieonderzoek was geïnitieerd bij een Papoeastam. Daarbij werd zijn neusschot op een bloedige en uiterst pijnlijke wijze doorboord met een kasuarisveer. En dat is nog maar één van de bijzondere rituelen van deze stam. Jan Maarten Deurvorst zoekt Timmer op in West Papoea in de documentaire: Het langhuis, de voorouders en mensenvlees.
Accepteer de 'social' cookies voor deze 'spotify'-embed.
cookie-instellingen aanpassen
Luister en abonneer
Timmer, tegenwoordig hoogleraar antropologie in Australië, gaat opnieuw de wildernis in om bij de Asmat, een stam van jagers en verzamelaars, de bouw van een langhuis te documenteren. Een langhuis is een wonderlijk fenomeen. Het is een tijdelijk bouwsel van soms wel veertig meter lang dat vooral gebruikt wordt voor de verering van voorouders. Het wordt gezien als spiegel van het hiernamaals, maar het is evengoed een recreatieve ruimte waar gedanst en gezongen wordt en waar de meeste mannen slapen. In het afgelegen dorp As Atat, West Papoea, is radiomaker Jan Maarten Deurvorst getuige van de bouw van het langhuis. Alle handelingen, zeker de bouw van het langhuis, zijn verweven met een ritueel protocol, overeenkomstig het oorsprongsverhaal en andere mythes die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Timmer wil met het onderzoek vooral meer leren over het cyclische wereldbeeld van de Asmat. De creatiedrift is er groot. Er worden aan de lopende band de prachtigste houtsnijwerken gemaakt en levensgrote bisj-beelden, een soort reuzenfallussen.
Toen de Nederlandse kunstenaar Roy Villevoye, die ook aan het woord komt in de radiodocumentaire, ooit strandde in de wildernis, hadden zijn papoea-vrienden binnen een half uur een bivak, vuur en een vis klaargemaakt. Maar net zo belangrijk is dat alles ook moet verrotten. Wat aan de natuur wordt onttrokken, moet ook weer terug.
In de koloniale tijd waren de Asmat vooral berucht om koppensnellen, kannibalisme en rituele homoseksualiteit. Maar ook het kannibalisme, dat nu uitgebannen is, was verweven met dat cyclische denken. Het cyclische denken is ook leerzaam voor Westerlingen, vindt Villevoye:
“De Asmat heeft niemand nodig, ze halen alles uit de jungle en hebben ook altijd het christendom en de islam buiten de deur weten te houden, en de markteconomie. Als de wereld ooit vergaat, is er één volk dat er niets van zal merken: de Asmat.”
Volg DOCS op Instagram!
Verdiepende verhalen over actuele onderwerpen en een bijzondere inkijk in onbekende werelden.
Credits
Het langhuis, de voorouders en mensenvlees is een documentaire van Jan Maarten Deurvorst. Ottoline Rijks eindredactie.
DOCS is de documentaire podcast van de publieke omroep onder eindredactie van NTR en VPRO. Presentatie: Dija Kabba. Meer informatie: www.2doc.nl/docs.