Wat inspireert Ida Does?

© Copyright US Holocaust Memorial Museum

Een kort amateurfilmpje, opgenomen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, wordt aan een minutieus onderzoek onderworpen. Welke verhalen zitten in het celluloid verscholen?

Ida Does: ‘Onvoorstelbaar en fascinerend hoe een film vanuit slechts drie minuten beeld een hele geschiedenis zichtbaar maakt. Door het beeld steeds opnieuw te bekijken, te vertragen en te analyseren, wordt elk detail betekenisvol.

Voor mij laat deze documentaire zien hoe filmisch denken kan zijn: een reflectie op geschiedenis, herinnering en waarneming. Het is alsof de tijd wordt opgerekt, alsof de film weigert om deze mensen te laten verdwijnen. Zolang we blijven kijken, blijven zij bestaan.

Wat me misschien nog het meest raakt, is hoe de film het bijna ongrijpbare verhaal van de Holocaust terugbrengt naar menselijk niveau. Niet als abstracte geschiedenis, maar via gezichten, kleine gebaren en kinderen die in de camera kijken. Je voelt hun aanwezigheid. Dat maakt het zo aangrijpend.

Deze documentaire laat zien dat je met weinig beeldmateriaal iets groots kunt vertellen. Dat een film niet altijd meer nodig heeft maar juist minder, is inspirerend. In die beperking kan een enorme rijkdom en diepte ontstaan.’

© Filmdepot

In de jaren twintig van de vorige eeuw fotografeerde de beroemde fotograaf James van der Zee de grootvader van filmmaker Sherman de Jesus. De foto brengt filmmaker De Jesus honderd jaar later terug naar de New Yorkse wijk Harlem, waar de zwarte bevolking een rijke, eigen cultuur ontwikkelde.

‘Er zit zóveel trots, schoonheid en vreugde in deze film dat het heel aanstekelijk is. Als ik aan deze documentaire denk, zie ik meteen de prachtige mensen in Harlem voor me.

Het laat het fenomeen van Harlem dandyism goed zien: die elegante, zelfbewuste manier van kleden en zijn, met hoeden, perfect gesneden pakken en een gevoel voor detail dat bijna ceremonieel is. Het is geen oppervlakkige mode, het is een vorm van zelfdefinitie, waardigheid en zelfbewuste zichtbaarheid.

De film laat me voelen hoe diep dat gemeenschapsgevoel gaat. Dat is ontroerend en krachtig tegelijk. De fotografie van James Van Der Zee speelt daarin een cruciale rol. Hij gaf mensen In Harlem de mogelijkheid om zichzelf te zien zoals ze gezien wilden worden: trots, stijlvol, vol levenslust.

Ik vind het ook fascinerend hoe werelden die ogenschijnlijk ver van elkaar liggen, zoals Curaçao en Harlem, zo dichtbij elkaar blijken te zijn. Die gedachte inspireert mij enorm.’

© Screenshot van YouTube-kanaal NFL

De Halftime Show tijdens de Super Bowl, de jaarlijkse kampioenswedstrijd van de National Football League (NFL), wordt door een groot publiek op televisie bekeken in de Verenigde Staten. In 2026 werd de show verzorgd door de Puerto Ricaanse rapper en zanger Bad Bunny.

‘Wat Bad Bunny deed tijdens deze show voelde voor mij als gefilmde geschiedenis en literatuur, gedragen door ritmes die mij zo vertrouwd zijn uit het Caribisch gebied. Die cadans, die energie, die gelaagdheid: het is niet alleen entertainment, het is een archief vol verrassingen dat tot leven komt.

De manier waarop hij de cultuur van Puerto Rico zo gedetailleerd zichtbaar maakt, herkende ik als iets breder Caribisch. Die herkenbaarheid over grenzen heen ontroert me, evenals het einde, waarin alle vlaggen van Zuid-Amerika te zien zijn. Een gebaar dat zegt: wij zijn hier, wij horen erbij. Dat voelt vandaag de dag noodzakelijk.

Het inspireert me dat zijn optreden volledig in het Spaans is: een krachtige daad op een podium dat zo sterk verbonden is met een dominante Amerikaans-Engelstalige cultuur. Het is een vorm van jezelf zijn zonder je te verontschuldigen. Taal en cultuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Juist in een tijd waarin dat onder druk staat in de VS, voelt dat als een essentieel statement.

Zijn keuze laat zien dat je niet hoeft te buigen om gehoord te worden. We kunnen vanuit onze eigen taal en cultuur de wereld bereiken. Dat inspireert me om in mijn eigen werk nog radicaler trouw te blijven aan deze vertrekpunten.’

Verfilming rondom het onvoltooide manuscript 'Remember this House' van schrijver en burgerrechtenactivist James Baldwin. Een reis door de zwarte geschiedenis in de Verenigde Staten die de burgerrechtenbeweging uit de jaren zestig verbindt met het heden.

‘Deze documentaire laat zien dat film niet alleen een verhaal, maar ook een daad van bewustwording kan zijn. In I Am Not Your Negro voel ik hoe James Baldwin spreekt over geschiedenis als iets dat in ons leeft. We kunnen het niet ontwijken, maar wel bevragen en herschrijven.

De moed van de regisseur om geen simpele antwoorden te geven inspireert. Hij durft complexiteit te laten bestaat en vertrouwt erop dat de kijker daarin mee kan bewegen. De manier waarop beeld, archief en tekst samenkomen, herinnert me eraan dat ook mijn eigen werk ruimte mag maken voor gelaagdheid, poëzie én confrontatie.

Deze film bevestigt voor mij dat vergeten stemmen en geschiedenissen zichtbaar maken niet alleen artistiek is, maar ook noodzakelijk. Het moedigt me aan om mijn eigen films nog meer te laten spreken vanuit urgentie, verbondenheid met het verleden en de overtuiging dat verbeelding een vorm van verzet kan zijn.’

In Saigon volgen we het leven van de stille bediende Mui. Tijdens haar werk voor een welgestelde familie ontvouwt zich een poëtisch verhaal vol liefde en alledaagse subtiliteiten.

‘Deze klassieker komt telkens opnieuw bij me binnen. Niet vanwege het verhaal, maar door de fysieke ervaring die de film oproept. Je voelt bijna de tropische regen, de vochtige warmte en de geur van de aarde.  Dat vermogen om via beeld en geluid een tastbare wereld te creëren, vind ik heel knap.

Tegelijkertijd brengt de film me terug naar mijn jeugd. De aandacht voor kleine handelingen, ruimtes, licht en beweging heeft iets vertrouwds en intiems. Alsof je kijkt naar iets dat je al kent, zonder dat het expliciet wordt gemaakt.

Die terughoudendheid inspireert mij. De film dwingt niets af, maar nodigt je uit om te ervaren. Het laat zien dat je als maker niet altijd hoeft te sturen; dat je ook ruimte kunt laten ontstaan waarin de kijker zelf betekenis vindt. De ruimte waar poëzie leeft.’