Deze nieuwe docu's tipt de redactie in oktober

Voor het eerste seizoen van Meisjes van de Goede Herder beet documentairemaker Britta Hosman zich vast in de misstanden die plaatsvonden in kloostercongregatie De Goede Herder. Ze sprak met de laatste getuigen en volgden hen tijdens de rechtszaak tegen de het klooster. In dit tweede seizoen komen nieuwe verhalen aan het licht over overleden meisjes, seksueel misbruik door nonnen en illegale abortussen. Ondertussen strijden “kloostermeisjes” Lies, Joke en Roos in hoger beroep voor erkenning van de misstanden.

Ook wordt dieper ingegaan op de leefomstandigheden in de kloosters. De verhalen over isolatie, dwang, seksueel misbruik, liefdeloosheid, een gebrek aan lichamelijke autonomie en eenzaamheid zijn onthutsend. Persoonlijke getuigenissen worden verweven met de rechtszaak, archiefdossiers en historisch beeldmateriaal. Daardoor zijn de afleveringen goed in balans en blijft de grote hoeveelheid informatie behapbaar. Hoewel er ruimte is voor nuance, overheerst het leed.

Maar de serie stelt ook grotere vragen: want hoe leef je met zulke trauma's? En is loslaten mogelijk? De strijdlustige vrouwen inspireren, hun saamhorigheid ontroert en biedt hoop.

Zoals een van hen in de rechtszaal zegt: ‘We winnen altijd, want er komt gewoon een televisieprogramma en iedereen zal het weten.’  Waarvan akte.

Britta Hosman | VPRO | 2026 | 4x 45 minuten

‘De film is voorbij. Het leven van mijn moeder is voorbij en we gaan weer over tot de orde van de dag’, zegt Rob Fassaert tegen de camera. Achter die camera staat zijn zoon, regisseur Tom Fassaert. Over die moeder, een femme fatale die nauwelijks naar haar kinderen omkeek, maakte Fassaert in 2015 de gelauwerde documentaire A Family Affair: het begin van een emotionele zoektocht naar de verstoorde relaties binnen zijn familie.

Maar de film is niet voorbij. Meer dan tien jaar later duikt Tom Fassaert met Tussen broers opnieuw in zijn familiegeschiedenis. Ditmaal richt hij de camera op zijn vader Rob en oom René. De broers leiden totaal verschillende levens: Rob koos voor een burgerlijk bestaan, terwijl René teruggetrokken leeft in een huis vol spullen en ooit in een psychiatrische inrichting verbleef. Toch zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Samen gaan ze op zoek naar sporen van de vader die hen als kinderen verliet en vervolgens verdween.

Fassaert observeert hun ontmoetingen en zoektocht van dichtbij, waardoor je als kijker het gevoel krijgt erbij te zijn. Homevideo’s en archiefmateriaal geven inzicht in de geschiedenis van de broers en hun onderlinge band. Het resultaat is een ontroerende en herkenbare documentaire over familie, de last van het verleden en de zorg voor elkaar, met een voelbare genegenheid voor beide mannen.

Tom Fassaert | KRO-NCRV | 2026 | 102 minuten

Opera saai? Niet in Giovanni/Carmen! Theatermaker Giovanni Brand wil de wereldberoemde opera Carmen vernieuwen. Hij voelt zich aangetrokken tot de iconische rol van Carmen, maar verzet zich tegelijk tegen het stereotype beeld van de Roma-vrouw dat de opera uitdraagt. Om dat te doorbreken besluit hij, zelf afkomstig uit een Roma-gezin, Carmen te vertolken. Met een uitbundige queerinterpretatie zoekt hij naar nieuwe manieren van vertellen. Maar zit de Roma-gemeenschap daar wel te op te wachten?

In Giovanni/Carmen volgt de kijker hoe Brand de vele versies van Carmen onder de loep neemt en zoekt naar zijn eigen invulling. Gesprekken over discriminatie van Roma in de operawereld raken daarbij verweven met ervaringen uit zijn eigen leven. Openhartig vertelt hij over zijn jeugd op het woonwagenkamp, zijn familiegeschiedenis en de manier waarop zijn omgeving naar zichzelf en de buitenwereld kijkt. Ook deelt hij hoe hij zich als Roma-kind vaak anders voelde en welke ideeën over mannelijkheid daarin meespeelden.

Juist die persoonlijke benadering maakt Giovanni/Carmen bijzonder en leerzaam. Carmen staat daarbij symbool voor Brands zoektocht naar erkenning, binnen zijn gemeenschap én de kunstwereld. Een bevlogen documentaire over de kracht van oude verhalen in een nieuw perspectief.

Laura Stek | NTR | 2026 | 30 minuten

Een documentaire over een danceclub zonder muziek? Je zou denken dat dat niet kan, maar in Club Heaven werkt het.

De documentaire speelt zich af in een van de meest gerenommeerde clubs in China. Met precieze, observerende beelden - van het stapelen van champagnekratten tot het opruimen bij zonsopkomst - legt regisseur Jona Honer zowel de extase van het schatrijke publiek vast als de vermoeidheid van degenen die hen bedienen.

Het is moeilijk kiezen wat het meest fascinerend is. Zijn het de geluidloze, spookachtige met warmtebeeldcamera gefilmde beelden van het dansende publiek? De weidse shots (die je stuk voor stuk zou willen inlijsten) van een zaal in opbouw, het champagnemagazijn en lampen die getest worden? Of juist de sobere beelden achter de schermen, waar werknemers dag en nacht sloven in de wetenschap dat ze ieder moment te vervangen zijn? Honers camera blijft op afstand en registreert hun handelingen en gesprekken. Echt leren kennen is niet aan de orde: in dit systeem doet het er niet toe wie ze zijn, áls ze er maar zijn en werken. 

Club Heaven biedt - een bij vlagen ongemakkelijk - kijkje in een onbekende wereld. Of je alles begrijpt als de aftiteling rolt is de vraag, maar de film laat je vol fascinatie en prachtige beelden op je netvlies achter.

Jona Honer | HUMAN | 2026 | 90 minuten

© VPRO

Waarom vinden we het normaal dat we op een bol in het niets zweven en dat we niet weten waar we zijn? Dat vraagt filmmaker Anne Meffert zich af in Ik werd wakker op een bol. Hoe ver weg en abstract is het universum eigenlijk? En hoe laten we mensen beseffen dat ze er onderdeel van zijn?

Meffert probeert het eerst met protest. “Waar zijn we? We hebben geen idee!”, schreeuwen kinderen met protestborden op straat. Grappig, maar de maker beseft dat er meer nodig is, daarom gaat een reclamebureau een wervende reclamecampagne voor het universum bedenken.

Een gouden greep voor deze film, die alleen met poëtische beelden en filosofische mijmeringen misschien te vaag zou worden. De marketeers maken de abstracte vraag “waar we zijn” luchtig en grappig. Van een tandenborstel die je laat nadenken over het heelal tot het realityformat Echte meisjes in het universum: je hoopt dat het allemaal echt tot stand komt.

En zo raak je gedurende het kijken van deze korte speelse documentaire steeds minder in paniek over het grote niets van het universum. Een must see voor iedereen die van een experiment houdt en zin heeft om het normale abnormaal te vinden.

Anne Meffert | VPRO | 2026 | 26 minuten