Deze docu's kijk je vanaf 24 mei op NPO Doc en NPO Start

De MOB methode (60 min.)

Het uitgangspunt lijkt zo logisch als wat: de Nederlandse overheid moet zich aan z’n eigen wetten houden. Toch maakt Mobilisation for the Environment (MOB) zeker niet alleen vrienden met z’n juridische procedures om de staat bij de les te houden. Met het door MOB afgedwongen stikstofslot heeft de ‘milieuclub’ volgens critici het halve land platgelegd. ‘Ik ga nog liever dood dan dat ik met MOB ga spreken’, liet BBB-kamerlid Caroline van der Plas zich bijvoorbeeld ooit ontvallen.

In De MOB methode (60 min.) volgt Ingeborg Jansen oprichter Johan Vollenbroek en enkele andere centrale figuren van de activistische stichting. Zij zitten vrijwel permanent in de rechtzaal, tegenover grote bedrijven zoals Tata Steel, Schiphol en Cosun (de voormalige Suiker Unie) en vertegenwoordigers van de overheid. Vanuit de zaal kijken dan vaak direct betrokkenen mee, zoals bijvoorbeeld pluimveehouder Frank Rooijakkers uit de Peel.

Zijn bedrijf dreigt door de procedures van MOB z’n natuurvergunning kwijt te raken. Voel je je slachtoffer van onze acties? vraagt Vollenbroek, wanneer hij met z’n markante elektrische autootje afreist naar de Brabantse kippenboer. Rooijakkers heeft er slapeloze nachten van, bekent hij. Hij voelt zich aan de schandpaal genageld. Deze procedures zijn geen laatste redmiddel voor de natuur, maar een doodlopende weg! Het is een scherp gesprek, maar het blijft respectvol.

MOB procedeert niet om het procederen, stelt Max Haan, één van de juristen van de stichting. Hij vindt de methode die ze hanteren soms zelfs bijna kinderachtig. ‘Het is een beetje alsof je gaat klikken bij de meester, maar soms kom je met een bedrijf in gesprek en lukt het om onderling afspraken te maken. En dat is voor iedereen het beste.’ Daarvoor wordt dan wel eerst een juridisch breekijzer ingezet, voor rechters die puur oordelen op basis van de feiten.

Zo corrigeren ze wanbestuur, vinden de gepensioneerde chemicus Vollenbroek en zijn groene strijders. De natuur, dieren en biodiversiteit moeten koste wat het kost worden beschermd - hoeveel tegels daarvoor ook gelicht en beerputten geleegd moeten worden. En daarbij nemen de MOB’ers op de koop toe dat ze heel wat Nederlandse bedrijven en boeren, die het gevoel hebben dat ze persoonlijk gepakt worden door een stelletje fanatiekelingen, tegen de haren instrijken.

Deze boeiende documentaire brengt hun idealistische strijd, de onwrikbare overtuigingen daarachter en de belangen waarmee ze botsen helder in beeld. Het is een film over het hedendaagse Nederland, een land vol tegenstellingen die soms nauwelijks meer kunnen worden overbrugd. Waar polderen heeft plaatsgemaakt voor strijd, met het risico dat gedeelde belangen uit het oog verdwijnen.

Het dubbelleven van Merijn Kuipers (50 min.)

Influencer Marijn Kuipers loopt al negen jaar met een geheim rond. Vriendje Dave Roelvink is ervan op de hoogte, maar haar moeder weet bijvoorbeeld nog van niets. Die moet ze nu dringend bijpraten, want Kuipers is al begonnen met filmen voor deze tv-docu van Mark Leene. Voor de camera licht ze haar moeder in over wat ze al die tijd verborgen heeft gehouden.

De Friese presentatrice en vlogger heeft haar persoonlijke proces al die tijd ook stiekem vastgelegd. Want de camera fungeert voor jonge vrouwen zoals zij nu eenmaal als spiegel: via de lens kijken ze naar zichzelf - ook naar wat er niet naar wens is - en zo kunnen ze zichzelf uitdragen: als succesverhaal of juist de keerzijde ervan.

In Het dubbelleven van Marijn Kuipers (50 min.) ontmoet ze oude vriendinnen, praat ze met lotgenoten en start ze met therapie. Tussendoor bespreekt Marijn met Dave, opnieuw voor die camera, wat ze heeft meegemaakt, hoe ze zich voelt en op welke manier het nu verder moet. En hij heeft, tevens vanuit eigen ervaring, nog wel wat advies.

Zijn vriendin wil duidelijk schoon schip maken en niet langer de schone schijn ophouden. Met haar eigen kwetsbaarheid kan Marijn Kuipers ook weer een rolmodel worden - en zo een gevoelige snaar raken bij het jonge en vrouwelijke publiek dat met dit (zelf)portret op maat wordt bediend. Waarna ongetwijfeld interviews en de talkshows wachten.

Ai Weiwei's Opera Turandot (57 min.)

Hij is bepaald geen voor de hand liggende keuze als regisseur voor Turandot. En ook voor Ai Weiwei is ‘t in het voorjaar van 2020 een flinke stap om zich over een opera van Giacomo Puccini te ontfermen. Hij heeft er eigenlijk niets mee. En dat is waarschijnlijk precies de reden dat de tegendraadse Chinese kunstenaar de klus toch heeft aanvaard. Bovendien had hij ruim dertig jaar geleden al eens een rolletje als figurant in de opera. Toen werkte hij ook samen met Chiang Ching, die nu als choreografe fungeert voor zijn uitvoering van Puccini’s laatste opera voor het Teatro Dell’Opera in Rome.

Ai Weiwei’s Opera Turandot (tv-versie: 57 min.) wordt dus een héél andere opera. Politiek geladen, dat staat vast. Want voor Ai Weiwei is kunst altijd politiek. Turandot gaat in zijn optiek over vluchtelingen. Zoals hij zelf is, als dappere en onvermoeibare strijder tegen de Chinese dictatuur die tegenwoordig noodgedwongen vanuit het westen opereert. Turandot representeert de autocratie waartegen hij zelf te hoop - en bijna stuk - is gelopen en is daarmee dus ook een persoonlijk project. ‘Het is geen simpele opera. Het gaat om ons begrip en onze individuele interpretatie van hoe onze wereld zou moeten zijn.'

Het is een bijzondere tijd voor kunstenaars zoals wij, houdt hij de cast en crew voor. Met deze opera kunnen ze een rol spelen in het verdedigen van de vrede en menselijkheid. De Chinese kunstenaar, die tijdens z’n leven regelmatig als vleesgeworden opgestoken middelvinger heeft geacteerd, lardeert zijn versie van Turandot dus met paraplu's als schild tegen de oproerpolitie, Michael Jackson-achtige moonwalks en geladen nieuwsbeelden uit de wereld van nu. Documentairemaker Maxim Derevianko registreert dit maakproces en doorsnijdt ‘t met impressies van zijn roerige kunstenaarsbestaan.

Maar dan - het is tenslotte 2020, het jaar van de pandemie - gooit het coronavirus halverwege de film roet in het eten en bevriest de ontwikkeling van Weiweis interpretatie van Turandot. Wanneer de productie in 2022 wordt hervat, valt Rusland Oekraïne binnen, tot grote ontzetting van meerdere betrokkenen bij deze groots opgezette productie.

New Pigs on the Block (66 min.)

Dit is een goed stel, hoor. Mia, Anja en Luc. De varkens hebben zich met z’n drieën gevestigd op een met schrikdraad afgezet stukje grond in de Belgische regio Gent, tussen een parkeerplaats en een spoorlijn. Het drietal - ongetwijfeld vernoemd naar twee hits,Mia en Anja, van de Gentse popgroep Gorki en hun zanger en songschrijver Luc De Vos (1962-2014) - is onderdeel van een sociaal buurtproject, Het Spilvarken. Ze leven van de voedseloverschotten van restaurants en winkels uit de buurt.

Daar worden de drie varkens enkele maanden van zeer dichtbij gefilmd door de Belgische fotograaf en filmmaker Jimmy Kets voor de documentaire New Pigs on The Block (66 min.). Mia, Anja en Luc zijn goed van elkaar te onderscheiden door de kleur van hun vacht: zwartwit, bruin en grijswit. Op het eerste oog lijken ze het ook goed voor elkaar te hebben op hun eigen kleine afgebakende terrein. Ze krijgen er alle gelegenheid om te dollen, te luieren en ruzie te maken (om eten, natuurlijk).

Kets probeert vanuit hun perspectief naar de wereld te kijken. Hij houdt zijn camera op ooghoogte. Rustig aanschouwen zijn hoofdpersonages bijvoorbeeld hoe een hondeneigenaar netjes de drol opruimt van zijn dier. Ze zoeken genoeglijk elkaars gezelschap op of laten onbewogen de zoveelste trein passeren. Voor deze varkens, die naar verluidt veel slimmer zijn dan hun voorkomen doet vermoeden, is dat andere ‘intelligente’ wezen, de mens, niet meer dan een willekeurige passant.

De mens manifesteert zich in deze observerende film in eerste instantie ook als een liefdevol en zorgzaam bijpersonage. Maar naarmate de film vordert, komt haar ware aard tevoorschijn en wordt ook de afhankelijke en kwetsbare positie van Mia, Anja en Luc duidelijk. Ook hun onderlinge relatie verslechtert ondertussen zienderogen. Met veel compassie legt Jimmy Kets dit proces vast en werkt zo toe naar een tamelijk bruut einde. De dieren waarmee het zo gemakkelijk identificeren bleek, leren de verraderlijkheid van de mens kennen. Dit was een goed stel, hoor.

Die ochtend in Ede (2 x 50 min.)

Aankomende week op tv en online