Deze docu's kijk je vanaf 22 november op NPO Doc en NPO Start
Met besprekingen van Helmut Boeijen en artikelen van de redactie

Met deze week de volgende documentaires: ‘Cutting Through Rocks’ van Sara Khaki en Mohammadreza Eyni, ‘A Fox Under a Pink Moon’ van Mehrdad Oskouei, Soraya Akhalaghi, ‘Verhuismussen’ van Daan Kamphorst, ‘Hartslag van een ander’ van Olivia Mos, 'De Grote Zoektocht naar de Tandenfee' van Randy Duursma, 'Voor we gaan' van Joost Frijters, 'Rozen hebben Doornen' van Malika Helena de Rijke en 'The Dream' van Dina van der Meer.
Cutting Through Rocks (93 min.)

Cutting Through Rocks
Sara Shahverdi wil de diepgewortelde patriarchale tradities in haar kleine Iraanse dorp doorbreken.
Ze gaan op haar stemmen, zeggen ze tegen Sara. Hand op het hart. Niet alleen vrouwen spreken hun steun uit, ook mannen beloven haar hun stem. En in Cutting Through Rocks (93 min.) blijkt al snel dat dat bepaald niet vanzelfsprekend is als een vrouw zich in Iran verkiesbaar stelt voor een plek in de lokale volksvertegenwoordiging.
Nu is Sara Shagverdi ook geen gewone vrouw. Ze werd door haar vader, die eigenlijk op een zoon had gehoopt, behandeld als een jongen. Hij leerde haar bijvoorbeeld motorrijden, als eerste meisje in de wijde regio. Zo kwam ze op plekken, waar normaal gesproken alleen mannen komen. ‘Ik voelde me vrij’, herinnert Sara zich die tijd.
Toen haar vader overleed, waren al haar zussen al getrouwd en het huis uit en Sara’s broers nog te jong om het gezin te runnen. Daarom werd zij als zestienjarig meisje kostwinner. Ze werkte ook jarenlang als verloskundige en zou sowieso altijd een buitenbeentje blijven, een vrouw die zich nu eens niet liet afschrikken door mannen.
Het Iraanse echtpaar Sara Khaki en Mohammadreza Eyni, dat met deze observerende film debuteert, laat tegelijkertijd ook zien hoe een vrouw als Sara werkelijk alles moet bevechten en vrijwel permanent - direct of juist zeer slinks - wordt tegengewerkt. Ze krijgt niets voor niets en kan elk ogenblik alles kwijtraken, zelfs haar eigen identiteit.
De gedreven voorvechtster van vrouwenrechten, die op een meisjesschool een hartstochtelijk betoog heeft gehouden om vooral hoge doelen te stellen, wordt geconfronteerd met de realiteit: op elke stap vooruit kan zomaar een pas achterwaarts volgen - of twee. Zelfs een rolmodel zoals zijzelf is daarvan niet gevrijwaard.
En het is ook de vraag of ze in staat is om volgende generaties te behoeden voor de knoet van het patriarchaat. Ze kan Fereshteh, een twaalfjarig meisje dat net is gescheiden van een twintig jaar oudere man, bijvoorbeeld leren motorrijden en inwijden in de geheimen van een vroedvrouw, maar kan ze ook voorkomen dat zij opnieuw wordt uitgehuwelijkt?
Wanhoop en moedeloosheid nemen het in deze indringende film dan over van strijdlust en optimisme. Over een gevecht dat weliswaar kan - en ook moet - worden aangegaan, maar dat tegelijkertijd nooit is te winnen. Want emancipatie mag dan beginnen bij jezelf, in het eigen hoofd en hart, maar blijft toch ook afhankelijk van de wereld eromheen.
En dan pakken vrouwen zoals Sara Shagverdi de handschoen toch weer op…

‘Deze documentaire gaat over hoe één persoon hoop kan brengen aan de gemeenschap’
Interview met regisseurs Sara Khaki en Mohammadreza Eyni over de documentaire ‘Cutting Through Rocks’.
A Fox under a Pink Moon (77 min.)

A Fox Under a Pink Moon
Een indringend en persoonlijk portret van een jonge vrouw die vastbesloten is haar eigen toekomst vorm te geven.
‘Oom Mehrdad’, schrijft Soraya Akhlaghi aan filmmaker Mehrdad Oskouei na haar zoveelste mislukte ‘game’. ‘We hebben het weer niet gehaald.’ De tiener zit vast in Iran. Ze wil naar Oostenrijk, waar haar moeder wacht. Die heeft ze al meer dan acht jaar niet gezien. Via Turkije doet Soraya talloze pogingen om in Europa te komen. Zoals bij veel lotgenoten lijkt haar reis echter vervloekt.
Soraya stamt eigenlijk uit Afghanistan, een land waar ze nooit heeft gewoond. Daar moet ze eigenlijk naartoe om een identiteitsbewijs te halen, maar om in dat land te kunnen komen heeft ze een paspoort nodig. En dat heeft ze dus niet. Haar leven is een Gordiaanse knoop geworden die nauwelijks is te ontwarren. In de gelauwerde film A Fox under a Pink Moon (77 min.) doet ze nochtans een dappere poging.
Vijf jaar lang legt Soraya haar leven vast met haar mobiele telefoon. De filmpjes stuurt ze door naar Oskouei, haar partner in crime op afstand. In die periode moet zij aanzien hoe de Taliban de macht overnemen in haar moederland en krijgt ze zelf steeds meer te verduren van haar hardvochtige echtgenoot Ali, die eigenlijk niet wil worden gefilmd en uiteindelijk alleen onherkenbaar in beeld is gebracht.
Met een andere, minder kleurrijke protagonist had deze tragische situatie wellicht geresulteerd in een even schrijnende als inwisselbare film over een vrouw, die nu eenmaal in de hoek zit waar de klappen vallen. Soraya is echter ook een buitengewoon begaafde kunstenares, die sprekende sculpturen fabriceert, surrealistische schilderijen maakt en zingt en gitaar speelt. Een jonge vrouw die blijft verbazen.
De manier waarmee ze haar bleke bestaan vormgeeft, inkleurt en uitdrijft, tevens uitgewerkt in expressieve animaties die samenvloeien met haar telefoonbeelden, sublimeert deze film en resulteert in onvergetelijke beelden, bijvoorbeeld van een man met baard die ze eerst boetseert, daarna een clown - de vermoorde Afghaanse komiek Khasha Zhuwan - de keel laat dichtknijpen en tot slot het hoofd inslaat.
Als Soraya, tegen het einde van de film, bont en blauw, voor een spiegel staat, klaar voor weer een ‘game’, misschien wel de allerlaatste, besluit ze om een kleurrijk kunstwerk, misschien ook wel haar allerlaatste, te verrijken met haar eigen bloed, een traan om het leven dat ze heeft geleden, dat nu snel achter haar ligt. Op zoek naar een thuis, aan de andere zijde van Europa’s ondoordringbare grens.
Verhuismussen (23 min.)

Verhuismussen
Twee oude buren delen dezelfde angst: dat een plek die voor jou van betekenis is, uiteindelijk nooit echt van jou is
Daan verhuist als antikraker steeds opnieuw van woning naar woning. Cor woont al dertig jaar in hetzelfde huis, terwijl hij al die tijd weet dat hij het uiteindelijk moet verlaten. Als oude buren en vrienden ontmoeten ze elkaar opnieuw. Wat hen verbindt, is niet alleen de dreiging van een huis dat verdwijnt, maar de vraag wat er met je gebeurt wanneer je nergens, of misschien nergens meer, echt kunt blijven.
Daan probeert van tijdelijke woningen een thuis te maken, terwijl Cor zich vastklampt aan de plek waar hij zijn leven heeft opgebouwd. Voor Daan ligt het verlies steeds achter zich; voor Cor ligt het al dertig jaar voor hem. In hun gesprekken zoeken ze naar manieren om met die onzekerheid om te gaan: door vast te houden, door los te laten, of door zichzelf langzaam af te sluiten.
Terwijl hun omgeving steeds verder verandert, wordt de dreiging van buiten steeds voelbaarder. Twee oude buren blijken zo tegenover dezelfde fundamentele angst te staan: dat een plek die betekenis voor je heeft uiteindelijk niet van jou is.
Hartslag van een ander (27 min.)

Hartslag van een ander
In een race tegen de klok legt een donorhart zijn reis af langs operatiekamers, gangen, over wegen en door de lucht.
Hartslag van een ander volgt de kwetsbare en spannende reis van een donorhart.
Vanaf het moment van uitname reist het hart door allerlei handen langs operatiekamers, gangen, over wegen en door de lucht. Kan onder spanning en tijdsdruk de dood plaatsmaken voor nieuw leven?
De grote zoektocht naar de tandenfee (30 min.)

De grote zoektocht naar de tandenfee
Jongvolwassene Randy besluit op zoek te gaan naar de Tandenfee om hem te helpen met de angst om ouder te worden.
Eeuwen geleden, ergens in het hoge Noorden tijdens een bloederige Vikingoorlog, verliest een jongetje zijn tand. “Wees maar niet bang” zei zijn moeder. “Dit hoort bij het volwassen worden, leg je tand maar onder je kussen. Dan zal je zien dat er iemand over je waakt”.
Hét moment dat de Tandenfee geboren werd... Vele eeuwen later, ergens in een eenvoudige tandartspraktijk, hoort jongvolwassene Randy dat zijn verstandskies eruit moet. Iets wat hij doodeng vindt. Niet alleen omdat hij bang is voor de bloederige operatie, maar omdat hij beseft dat hij nu écht volwassen wordt.
Vroeger was er altijd iemand om hem te helpen met deze angst. Tijd om haar, de Tandenfee, weer terug te vinden! In een grote zoektocht over heel de wereld, van een uitgestorven feeënbos in het hoge Noorden tot aan een geheim feeëngenootschap in Engeland, probeert hij haar via oude Tandenfee brieven, mysterieuze rituelen en avontuur weer terug te vinden.
Voor we gaan (27 min.)

Voor we gaan
Voor we gaan volgt drie terminaal zieke mensen en hun naasten op de dag dat ze naar een hospice gaan.
Met minder dan drie maanden te leven staan Kitty, Carla en Dick voor een ingrijpende laatste reis. Samen met hun dierbaren verlaten zij hun vertrouwde omgeving om hun laatste levensfase door te brengen in een hospice.
Deze observerende slice-of-life-documentaire biedt een intieme en ontroerende inkijk in de laatste levensfase van drie mensen. De film laat zien hoe zij omgaan met de naderende dood en hoe verbondenheid, liefde en herinneringen juist aan het einde van het leven een bijzondere betekenis krijgen.
Rozen hebben doornen (30 min.)

Rozen hebben doornen
Rozen hebben Doornen onderzoekt middels een kleurrijk mozaïek wat liefde is en hoe ze wordt geleefd.
In Rozen hebben Doornen vormen een zuster, nachtvlinder, weduwe, psychiater, sekswerker, moeder en dichter een kleurrijk mozaïek. Verweven met een persoonlijk gesprek van de regisseur en haar vader, zoekt de film naar antwoorden op de vraag wat liefde is en hoe ze wordt geleefd.
The Dream (29 min.)

The Dream
Als Leon zijn klimsport pogingen vastlopen,
wordt duidelijk dat zijn toewijding meer is dan alleen klimmen.
Leon klimt The Dream, een van de moeilijkste routes door de rotsen, gelegen rond Tirana. Samen met zijn vrienden stort hij zich op het draaiende houden van de enige boulderhal van Albanië, het organiseren van een klimfestival en het behaken van nieuwe klimgebieden. Hij komt zo nauwelijks toe aan zelf klimmen en de route blijft er stilletjes bij hangen.
The Dream is een portret van een jonge man die onvermoeid doorgaat, en de vraag wat ons drijft als het doel zelf buiten bereik blijft.
Aankomende week op tv en online

Tussen Werelden
22 november 2026 om 19:25 uur op NPO 3 (VPRO)

I Know You Know I Exist
22 november 2026 om 22:40 uur op NPO 2 (HUMAN)

Martha Argerich - Pianiste tegen wil en dank
23 november 2026 om 22:45 uur op NPO 2 (NTR)

Affiba – De oudste vrouw van Paramaribo
24 november 2026 om 23:05 uur op NPO 2 (NTR)

Grijze aarde
25 november 2026 om 23:00 uur op NPO 2 (HUMAN)

Stel dat je vliegt
25 november 2026 om 23:15 uur op NPO 2 (BNNVARA)

Poly Styrene: I Am a Cliche
27 november 2026 om 20:30 uur op NPO 2 Extra, vanaf 4 december op NPO Doc en NPO Start (VPRO)

Inn a State of Siege
28 november 2026 om 20:00 uur op NPO 2 Extra (Makers van Morgen)