‘Deze documentaire gaat over hoe één persoon hoop kan brengen aan de gemeenschap’

Regisseur Sara Khaki is geboren en getogen in Teheran, Iran, en opgegroeid met het voorbeeld van vrouwen zoals hoofdpersoon Sara Shahverdi: vrouwen die vochten voor hun onafhankelijkheid en de weg vrijmaakten voor de volgende generatie.

Op jonge leeftijd verhuisde Khaki naar de Verenigde Staten, waar ze zag dat bepaalde thema's rondom genderongelijkheid ook in de Verenigde Staten speelden: ‘Ik zag ook hier hoe het lichaam van vrouwen vaak tot strijdtoneel wordt gemaakt,' zegt ze. Dit in combinatie met haar afkomst, inspireerde Khaki om een documentaire over een sterke, onafhankelijke vrouw te maken.

Verandering zien en ervaren

Khaki kwam Sara Shahverdi na veel research op het spoor. Op dat moment werkte ze al op afstand samen met coregisseur Mohammadreza Eyni, die vanuit Teheran werkte. Shahverdi, die in het noordwesten van Iran woont, was een droompersonage. Als verloskundige had ze vierhonderd kinderen ter wereld gebracht, ze was de enige vrouwelijke motorrijder en bovendien stelde ze zich kandidaat voor een zetel in de lokale gemeenteraad; een unicum in Iran.

Khaki en Eyni reisden samen af naar het dorp waar Shahverdi woonde om haar te ontmoeten. Toen hadden ze nooit verwacht dat ze acht jaar met de film bezig zouden zijn. Eyni: ‘In totaal hebben we acht keer drie maanden gefilmd. We wilden de veranderingen die Sara teweegbracht in het dorp zien en ervaren.’

Een inspirerende vrouwelijke leider

Hoe bepaal je na zo lang filmen wanneer je klaar bent? Khaki vertelt: ‘Nadat Sara de verkiezingen had gewonnen, lieten we het tot dan toe geschoten materiaal aan vrienden zien. En een van hen zei tegen ons: "Jongens, jullie hebben hier een heel goed verhaal. Je hebt een personage dat vecht tegen het patriarchaat, tegen politieke tegenstanders, en ze wint. Dit is het."

De regisseurs dachten daar echter anders over; ze wilden ook laten zien hoe Shahverdi haar macht zou inzetten. Eyni: ‘Ze is een leider die niet bang is om de macht te delen; precies het tegenovergestelde van wat we nu in de wereld zien. Het was echt magisch om te zien hoe deze vrouwelijke leider anderen inspireert en om jarenlang getuige te zijn van de verandering die zij in haar dorp teweegbracht.’

Hoop in donkere tijden

Nu de film al een tijd uit is en ze veel reacties krijgen, merken de makers dat hun inspanningen de moeite waard waren. ‘De film is op talloze filmfestivals en in bioscopen over de hele wereld vertoond’, vertelt Eyni. ‘Overal zijn mensen bezig met thema’s als genderongelijkheid en de onzichtbaarheid van vrouwen. We hebben zoveel berichten gekregen waarin mensen zeggen dat ze Sara als nieuw rolmodel zien.’

Eyni denkt te weten waarom: ‘We leven in een donkere tijd’, vervolgt hij. ‘Democratie verkeert momenteel in gevaar. Het onze verantwoordelijkheid als verhalenvertellers om erover te praten en het woord te verspreiden. Om verhalen als die van Sara te vertellen.’

Ondanks alle berichten in het nieuws afgelopen jaar over de oorlog blijft er volgens de makers reden voor hoop. ‘Het is allemaal erg somber, maar tegelijkertijd geloven we dat we geweldige mensen in Iran hebben,’ aldus Eyni. ‘We hebben zoveel Sara’s in Iran: er zijn zoveel intelligente, dappere vrouwen en mannen. Zij kunnen verandering brengen.’

© Movies that Matter

Door rotsen hakken

Ook na de documentaire blijft volgens de makers Sara Shahverdi’s impact zichtbaar in de gemeenschap. ‘Sara’s termijn in de gemeenteraad is afgelopen’, vertelt Khaki. ‘Ze wilde zich niet opnieuw verkiesbaar stellen. Haar overtuiging is dat er een muur bestaat, met mannen aan de ene kant en vrouwen aan de andere kant. En haar taak is simpel: die muur afbreken. Door rotsen hakken, zoals de titel van de film zegt. En inmiddels stellen meer vrouwen zich kandidaat voor een raadszetel.’

In zekere zin is de muur dus omgehakt. En er is meer goed nieuws, vertelt Eyni: ‘Geen van de motorrijdende tienermeisjes, die Sara in de film toesprak over doorstuderen en niet trouwen, is getrouwd. Vier van hen gaan naar de universiteit en ze brengen verandering in de gemeenschap, net als Sara. Deze documentaire gaat over hoe aanstekelijk verandering is. Het gaat over hoe één individu hoop kan brengen in een gemeenschap.’