VPRO
Kunstenaar en filmmaker Renzo Martens zet met White Cube de hedendaagse discussie over koloniale geroofde kunst, eigenaarschap en winstdeling op scherp.
Meer over deze documentaire
Veel musea zijn gebouwd met winst onttrokken aan plantages gedurende de koloniale tijd. Wanneer kunstenaar en filmmaker Renzo Martens (1973) voor de vertoning van zijn film Enjoy Poverty (2008) door het Londense museum Tate Modern wordt uitgenodigd, ziet hij overal Unilever-logo's. Hierdoor ontstaat zijn interesse in de relatie tussen kunst en kapitaal.
In White Cube onderzoekt hij hoe veel wereldberoemde musea gebouwd zijn met winsten geworven uit plantages. Martens reist in 2011 af naar een voormalige Unilever plantage in Congo, waar sinds 1911 op grote schaal palmolie wordt verbouwd. Hier ontmoet hij de arbeiders die onder erbarmelijke omstandigheden en tegen lage lonen werken op het land dat van hen gestolen is. Door middel van een kunstproject, hoopt Martens lokale kunst te produceren en daarmee geld te genereren voor de plantage.
Met klei uit de rivier boetseren de plantagearbeiders beelden. Vervolgens worden deze sculpturen met behulp van 3D-technologie gereproduceerd, maar dan van chocola. Een product dat wordt gemaakt met cacao en palmolie uit Congo. Met de opbrengsten van het kunstproject kunnen de arbeiders hun land terugkopen en een eigen plantage beginnen. Om kapitaal aan te trekken bouwen ze ook een museum, een white cube, midden op een Congolese palmolieplantage.
Regie: Renzo Martens
Producent: Pieter van Huijstee Film & TV
Omroep: VPRO
DocTalks: in gesprek met de regisseur
In deze aflevering van DocTalks spreekt presentator Elena Lindemans met regisseur Renzo Martens over zijn documentaire White Cube.
VPRO
Kijk ook naar de zesdelige korte online serie bij deze documentaire: De plantage, de opstand en het museum, exclusief te zien op 2Doc.nl!
aflevering 1: De Opstand
Matthieu en Ced’art spreken met professor Charles Gize Sikitele aan de Universiteit van Kinshasa. Hij legt uit dat de plantages van Unilever aangelegd zijn met gedwongen arbeid.
aflevering 2: Het Beeldhouwwerk
Matthieu en Ced’art reizen naar Amerika. Aan de Columbia Universiteit in NYC spreken ze professor Zoë Strother. Zij is de grote expert op het gebied van Pende kunst.
aflevering 3: De Roof
Matthieu wil verder begrijpen waarom musea de kunst van zijn voorouders zo graag wilden hebben. Aan Brown University legt professor Ariella Aïsha Azoulay uit dat het roven van kunst deel was van imperialisme.
aflevering 4: Het Museum
Aan Princeton University ontmoeten Matthieu en Ced’art professor Simon Gikandi. Die legt uit dat plantage-eigenaren vaak erg veel van kunst hielden, om daarmee hun menselijkheid te bewijzen.
aflevering 5: De Verzamelaar
In Washington DC ontmoet Matthieu Herbert Weiss. Hij is de man die het beeldje van Balot in de jaren 1970 in Congo kocht.
aflevering 6: De Terugkeer
De curator van het museum legt uit dat hij het beeldje met X-rays heeft onderzocht. Hij wil graag dat het publiek in de Verenigende Staten de verborgen betekenis van het beeld van kan leren kennen.
VPRO Gids
Witte messias in Congo
In zijn film ‘Enjoy Poverty’ deed kunstenaar Renzo Martens een poging om een duurzame bron van inkomsten op te zetten voor inwoners van Congo. Dit mislukte, al werd de film wel een succes. In White Cube probeert hij het opnieuw. 'Na afloop van een workshop komt een vrouw naar Martens toe en zegt: ‘Wat hebben wij hieraan? Geef ons gewoon geld. We hebben honger!’'
'White Cube' in de media
Voorouderlijk sculptuur 'Balot' tijdelijk terug naar plaats van herkomst
nieuws van 12 februari 2024
Met de ontroerende documentaire ‘White Cube’ slaat Renzo Martens de spijker op z’n kop ★★★★
recensie
White Cube is een spiegel voor de kunstwereld – met alle tegenstrijdigheden van die wereld. Martens heeft zijn werk gedaan door de vinger op de zere plek te leggen. ★★★★
recensie
White Cube gaat over veel meer dan alleen de kolonialistische banden van de kunstwereld
recensie
Row about Congolese statue loan escalates into legal battle over NFTs
Nieuwe ontwikkeling