De plantage, de opstand en het museum
In deze exclusieve webserie van zes afleveringen volgen we de Congolese plantagearbeider Matthieu Kasiama en zijn collega Ced’art Tamasala op hun missie: de kunst die essentieel is voor het historisch besef van zijn volk en regio, terughalen naar de White Cube.
In de 2Doc White Cube zette Kunstenaar en filmmaker Renzo Martens de hedendaagse discussie over koloniale geroofde kunst, eigenaarschap en winstdeling op scherp. Op een voormalige Unilever plantage in Congo helpt Martens de arbeiders om met hun eigen kunst geld te verdienen, om zo het land terug te kopen dat van hen gestolen is. Om kapitaal aan te trekken bouwen ze een museum, een white cube.
Lees meer
Het beeld waar het vooral om draait, werd in 1931 door het Pende-volk gemaakt, en speelde een sleutelrol in de opstand tegen onbetaalde plantagearbeid voor Unilever. Wanneer ze erachter komen dat een Amerikaanse museum het beeld in handen heeft, benaderen ze de curatoren met het ultieme argument: We hebben zelf een modern museum gebouwd op dezelfde plantage waar te de Pende hebben gevochten tegen de koloniale machthebbers, daar zou dat beeld moeten komen te staan.
De gesprekken tussen plantagearbeiders en professoren ontrafelen een verborgen geschiedenis en duidelijke connectie tussen plantages en museums. Hoe komt het dat van het enen volk alles werd afgepakt, terwijl a mensen in musea naar deze kunst kijken?
Scenario en samenstelling: Renzo Martens en Jos de Putter
White Cube
Kunstenaar en filmmaker Renzo Martens zet de discussie over koloniale geroofde kunst, eigenaarschap en winstdeling op scherp
Shortdocs
aflevering 1: De Opstand
Matthieu en Ced’art spreken met professor Charles Gize Sikitele aan de Universiteit van Kinshasa. Hij legt uit dat de plantages van Unilever aangelegd zijn met gedwongen arbeid.
aflevering 2: Het Beeldhouwwerk
Matthieu en Ced’art reizen naar Amerika. Aan de Columbia Universiteit in NYC vertelt professor Zoë Strother. Zij is de grote expert op het gebied van Pende kunst.
aflevering 3: De Roof
Matthieu wil verder begrijpen waarom musea de kunst van zijn voorouders zo graag wilden hebben. Aan Brown University legt professor Ariella Aïsha Azoulay uit dat het roven van kunst deel was van imperialisme.
aflevering 4: Het Museum
Aan Princeton University ontmoeten Matthieu en Ced’art professor Simon Gikandi. Die legt uit dat plantage-eigenaren vaak erg veel van kunst hielden, om daarmee hun menselijkheid te bewijzen.
aflevering 5: De Verzamelaar
In Washington DC ontmoet Matthieu Herbert Weiss. Hij is de man die het beeldje van Balot in de jaren 1970 in Congo kocht.
aflevering 6: De Terugkeer
De curator van het museum legt uit dat hij het beeldje met X-rays heeft onderzocht. Hij wil graag dat het publiek in de Verenigende Staten de verborgen betekenis van het beeld van kan leren kennen.
Mathieu Kasiama
Mathieu Kasiama (1979, Lusanga) is zoon van een plantagearbeider. Hij werkt als palmolie-kapper. Hij is inmiddels vijfmaal uit een boom gevallen, en besloot kunstenaar te worden. Hij onderhoudt zijn familie - zijn vrouw, vier kinderen en zijn moeder - met de opbrengsten van zijn kunst en met wat hij verbouwt. Tijdens zijn tentoonstelling in New York zag hij voor het eerst gestolen Pende kunst.
Céd'art Tamasala
Céd'art Tamasala (1986, Katanga) moest zijn studie aan de Académie des beaux-arts in Kinshasa na een jaar opgeven omdat zijn familie het schoolgeld niet meer kon betalen. Nu verbouwt hij op kleine schaal palmolie in Lusanga, en maakt hij kunst. Zijn tekeningen en sculpturen worden ondertussen wereldwijd tentoongesteld. Tamasala is tevens vice-president van CATPC.
