Kijkersvragen over ‘Generatie Bhagwan’

Waarom is er geen erkenning voor het leed wat jullie is aangedaan? In de Netflix-documentaire Wild Wild Country komt dit onderwerp bijvoorbeeld niet aan de orde.
Anoniem ingezonden vraag

Maroesja Perizonius: ‘Dat is precies waarom ik Generatie Bhagwan heb gemaakt. De makers van Wild Wild Country hebben ooit in een interview gezegd dat zij het beter vonden als de kinderen buiten de serie om zélf hun verhaal zouden vertellen. Maar ik vind dat ze hun verhaal niet hadden mogen overslaan.

Ik wil wel graag benadrukken dat er ook mensen zijn die een prima jeugd hebben gehad in de communes. Daar opgroeien betekende niet automatisch dat je misbruikt werd.’

John, de burgemeester van het Amerikaanse stadje waar die grote Bhagwan-commune zich bevond, zegt in jouw film dat hij destijds het gevoel had dat daar iets mis moest zijn. Heb je hem gevraagd of hij iets met dat gevoel heeft gedaan?
Anoniem ingezonden vraag

‘Ik begreep van hem dat hij wel eens kinderen heeft opgevangen die rondzwierven in het gebied. Hij kon echter niet veel doen. Hij wist ook dat er een FBI-onderzoek liep naar de sekte en waarschijnlijk hoopte hij dat er daarmee ook iets naar buiten zou komen over de kinderen.

De Bhagwan-sekte was heel goed in mensen om de tuin leiden. Kinderen die in de commune opgroeiden vertelden bijvoorbeeld dat ze voor die onderzoeken verschillende foto’s moesten maken waarop ze er goed uitzagen en vrolijk speelden, als "normale" kinderen. Zo konden ze aan de instanties laten zien dat het prima ging.’

© Toby Marshall

Heb je overwogen het perspectief van de ouders op deze kwestie te laten zien?
Vraag van Barbara Bouwman

‘Ik heb dat absoluut overwogen, maar het verhaal moest in vijf kwartier passen. Ik heb daardoor, pijnlijk genoeg, ook mensen met misbruikervaringen moeten afwijzen. Ook de ouders nog aan het woord laten lukte dus niet.

Overigens denk ik niet dat er veel ouders bereid waren om te praten. Ik denk dat sommige ouders zich aangevallen of onbegrepen voelen. Ze weigeren het verleden onder ogen te zien en denken dat het allemaal niet zo erg was of zelfs niet is gebeurd. Ik heb er wel een aantal gevraagd, maar ik kreeg nergens een echte toezegging.’

De keuze van ouders om zich aan te sluiten bij de sekte heeft een enorme impact gehad op hun kinderen. Hoe heeft dit familierelaties beïnvloed?
Vraag van Claartje Michels

‘Als je als kind in een Europese commune woonde, werd je over het algemeen in Engeland naar de school van de sekte gestuurd. In Amerika leefden de kinderen apart van hun ouders op de ranch.

Vanaf een bepaalde leeftijd werden we als volwassenen behandeld. Voor sommigen was dit misschien wel fijn, maar we werden niet opgevoed. Niet meer door onze eigen ouders in ieder geval. Het heeft de familierelaties enorm beïnvloed. Het gaat echter om zoveel individuele verhalen, ik vind het lastig om dat allemaal over een kam te scheren.’

© Maroesja Perizonius/KRO-NCRV

Creëerden de kinderen onder elkaar ook een gemeenschap? Was er een plek waar zij hun ervaringen konden delen of waren de dagboeken hun enige uitlaatklep?
Vraag van Boukje Kistemaker

‘Ik denk wel dat er onderling door de kinderen over het misbruik werd gepraat. Maar de dagboeken waren ook erg belangrijk.

Je kunt onze sociale situatie in die setting vergelijken met een kostschool: een afgeschermde omgeving waarin je op elkaar bent aangewezen, want we waren ook heel geïsoleerd. We maakten geen deel uit van de buitenwereld. Er waren bijvoorbeeld geen televisies en kranten. Er was een zeker mate van controle: je mocht brieven schrijven, maar dat moest in het Engels. De enveloppen mocht je niet dichtplakken. Ik denk dat die gelezen werden door de leiding van de communes.’

Hebben jij en andere kinderen ooit overwogen om alsnog aangifte te doen?
Vraag van Niki

‘Het is een ingewikkelde juridische situatie. Stel, een Duits kind is in de jaren tachtig in een Engelse commune verkracht door een Amerikaan. Op welk recht moet het slachtoffer zich dan beroepen? Hoe waren de wetten toen? En waar ga je diegene aanklagen? Bovendien moet je je afvragen waar je op uit bent. Is dat geld of erkenning? Ik betwijfel of je die erkenning krijgt met een rechtszaak.'

© KRO-NCRV

Verwacht je dat er ooit erkenning komt vanuit de sekte voor de slachtoffers?
Vraag van Olga

‘Ik denk dat het voor altijd op slot blijft. Wat ik vooral erg vind, is dat zij zich opnieuw in de markt hebben gezet. Bhagwan staat nu bekend als Osho en op sociale media wordt zijn gedachtegoed weer volop uitgedragen. Bovendien verdienen ze wereldwijd enorm veel met de verkoop van boeken, cd’s en meditatieworkshops.

Je zou denken dat er dan ook geld naar de kinderen kan ter compensatie van het aangedane leed. Maar ze erkennen het gewoon niet. Dat zou iedereen die een gelikte Instagrampost met Osho-quote plaatst moeten weten.’

Hoe verhoud je jezelf nu ten opzichte van spiritualiteit?
Vraag van Kees Sanders

‘Tja, wat is spiritueel? Ik hang niemand aan en ik heb geen goeroe. Er staat een Boeddhabeeldje in mijn kamer, maar dat maakt me niet spiritueel.

De Bhagwhan-sekte was natuurlijk spiritueel van aard. We deden speciale dansen, Tai Chi en dingen die we nu als mindfulness zouden bestempelen. Daar is helemaal niks mis mee. Ik vind alleen dat je meditaties waarbij mensen zich grenzeloos moeten uiten, niet mag gebruiken om mensen vervolgens te onderdrukken in een sektarisch systeem.’

De ontkenning door de verschillende daders is wrang, veelzeggend en maakt mij alleen maar boos. Wat doet het met jou?
Vraag van Jonathan

‘Ik ben vooral opgelucht dat ik actief iets kon doen. Het hielp misschien dat ik voornamelijk de daders van anderen confronteerde. Dat was niet makkelijk, maar ik vond het noodzakelijk. Het voelt goed om zelf actief iets te doen.

Sommigen zeggen: “Het is allemaal veertig jaar geleden, waarom rakel je het op?” Maar trauma is nu, trauma is niet alleen maar verleden tijd. En wat helpt bij trauma is aandacht en erkenning. Dat hoop ik met deze film te bereiken.’