‘De menselijke behoefte om liefde te vinden is tijdloos’

In Eeuwige liefde worden we meegenomen in het leven van Gerard en Johan uit Amsterdam, Jo en Jan uit Haaksbergen en Fenny en Mezack uit Bovensmilde: drie stellen die in 2025 hun zestigjarige huwelijk vierden. Samen blikken zij terug op hun relaties, die elk op hun eigen manier verdriet, ziekte en tegenslag overleefden.

Van het durven liefhebben wie je wilt, tot het doorbreken van vastgeroeste rollen en verwachtingen en het zorgen voor een partner met dementie. Wat vraagt het om zes decennia lang bij elkaar te blijven en vieren we in de toekomst nog wel diamanten huwelijken? Volgens deskundige Esther Kluwer is de behoefte aan liefdesrelaties tijdloos, maar veranderen ze wel van vorm.

Hoe bijzonder is het dat stellen hun 60-jarig huwelijk vieren?
Kluwer: ‘Op dit moment zijn er veel mensen met een langdurig huwelijk, dus het is niet eens zo heel bijzonder. In 2020 waren er bijna 14.000 echtparen die hun 60-jarige huwelijk vierden en bijna 56.000 paren bereikten hun 50-jarige huwelijk. Dat komt omdat het huwelijk in de jaren ’60 en ’70 heel populair was én omdat de levensverwachting nog steeds toeneemt.

Nu zie je mensen minder snel trouwen, dus in de toekomst zal het 60-jarig steeds uitzonderlijker worden. Mensen gaan nu samenwonen of blijven bewust alleen, dat zie je ook in de demografische gegevens terug. Nog steeds trouwen ongeveer zo’n 64.000 stellen per jaar, maar dat is de helft van het aantal huwelijken in 1970.’

Waarom trouwen mensen minder vaak?
‘De menselijke behoefte om liefde te vinden en relaties aan te gaan is van alle tijden. Het is nu alleen niet meer voor iedereen de norm om te trouwen en de rest van je leven één monogame relatie te hebben, er is meer diversiteit in leefvormen. Zo wonen steeds meer mensen ongehuwd samen, hebben mensen nu soms polyamoureuze relaties of kiezen ze ervoor om na een scheiding niet meer samen te wonen met een nieuwe partner.’

De stellen uit Eeuwige liefde komen ook uit een generatie waarin scheiden niet normaal was.
‘Klopt, scheiden was lang niet toegestaan tenzij je partner bijvoorbeeld vreemdging of in de gevangenis belandde. In de jaren ’70 veranderde er een aantal dingen waardoor scheiden makkelijker werd.

Niet alleen juridische veranderingen en ontkerkelijking, maar ook de toenemende economische zelfstandigheid van vrouwen was een belangrijke ontwikkeling. Vroeger betekende trouwen dat je moest stoppen met werken. Nu vrouwen zelf actief zijn op de arbeidsmarkt, zie je - ondanks aanblijvende verschillen, zoals in het salaris - dat ze vaker economisch onafhankelijk zijn. Daardoor verlaten ze sneller een slecht huwelijk.

Relaties waren voor het industriële tijdperk meer een soort zakelijke transactie, daarna kwam romantiek er pas echt bij kijken. Sinds de seksuele revolutie in de jaren ’60 gaat het naast liefde ook om zelfontplooiing, diepgang en emotionele verbondenheid. We verwachten andere dingen van relaties en dat maakt mensen kritischer.’

Hoe houden relaties tijdens momenten van tegenslag stand?
‘Iedereen ervaart hindernissen in het leven, dus als je met iemand samen bent ervaar je die ook samen. Iemand kan ziek worden of een dierbare verliezen, en op dat moment toets je eigenlijk je relatie: kun je daar samen goed mee omgaan? Of lukt dat niet?

Zo’n stressvolle gebeurtenis leidt eigenlijk altijd tot turbulentie in een relatie. Dat de stellen uit Eeuwige liefde het zo lang volhouden, geeft aan dat zij samen goed om kunnen gaan met tegenslagen. Dat doe je door goed in contact te blijven, je gevoelens te uiten en door steun te vragen aan anderen.

Het helpt enorm als je hulpbronnen hebt, zoals vrienden of familie waar je op terug kan vallen. Zo kreeg het homostel uit de documentaire, Gerard en Johan, veel steun uit hun naaste omgeving toen zij met haat en ongelijke behandeling te maken kregen.

Uiteraard ligt het ook aan je eigen denkwijze: zie je iets als een onoverkomelijk obstakel of een uitdaging? Al die factoren hangen samen met elkaar. Maar als je als stel samen zo’n crisis overleeft, kun je er vaak sterker uitkomen.’

Is dat het geheim van een duurzame relatie?
‘Dat je samen goed met de veranderingen en turbulentie van het leven om kan gaan is een heel belangrijke eigenschap van een duurzame relatie. Daar hoort ook bij dat je niet bij het minste of geringste wat niet lekker loopt moet denken: dit zit niet goed.

Ieder mens maakt fouten en geen enkele relatie is perfect. De verwachting dat je hele toekomst samen fantastisch gaat zijn is niet realistisch. Dan raak je ook snel teleurgesteld. De mensen die inzien dat ze door een moeilijke tijd gaan maar verwachten door te kunnen groeien als stel, die komen er vaak ook makkelijker doorheen.

In de documentaire zie je hoe dat bij die oudere generatie vanzelfsprekend is. Als Mezack dement wordt is het voor Fenny best lastig om daarmee te leren omgaan. Maar dat ze voor hem blijft zorgen is voor haar geen vraag, eerder een gegeven.’

Wat zou je stellen adviseren die hun leven lang samen willen blijven?
‘Mensen denken vaak dat ze alles in die ene persoon moeten vinden, maar het kan heel goed dat bepaalde eigenschappen van jou niet aansluiten bij je partner. Dan is het helemaal niet erg als je bepaalde dingen met anderen deelt. Voor de een is dat met vrienden sporten of naar de kroeg, voor anderen is dat een goed gesprek met een vriendin.  

Zorg goed voor elkaar, maar zorg ook goed voor jezelf in de relatie. Geef elkaar de ruimte als dat nodig is, maar blijf wel de verbinding opzoeken. Blijf tijd maken voor elkaar, blijf nieuwsgierig naar elkaar en investeer echt in je relatie.’