Deze nieuwe docu's kijk je in januari bij de publieke omroep

Als je een voorliefde hebt voor natuurdocumentaires zoals die van David Attenborough en op zoek bent naar een Nederlandse variant, dan ben je hier aan het goede adres. De wilde Noordzee neemt de kijker mee in de indrukwekkende onderwaterwereld van de Noordzee en laat alle spektakels van Nederlands grootste natuurgebied zien.

Cameraman Peter van Rodijnen werd op jonge leeftijd geïnspireerd door ontdekkingsreiziger Jacques-Yves Cousteau. Inmiddels filmt de duiker al twintig jaar lang zeeën over de hele wereld, en nu ook de Noordzee. Van kleine grazers als plankton tot de grote vriendelijke reuzenhaai: de cameraman legt de hele onderzeese voedselketen vast. Het beeld licht hij net als Attenborough met enthousiaste voice-over toe.

Met deze leerzame familiefilm hoopt Van Rodijnen niet alleen zijn liefde voor de onderwaterwereld over te brengen op anderen, maar ook een zaadje te planten bij de volgende generatie. Want, zo zei Cousteau: “Mensen beschermen alleen waar ze van houden”.  

Regie: Mark Verkerk
Maandag 5 januari om 20.25 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Sinds de coronapandemie is het wantrouwen richting de Nederlandse overheid gegroeid. Voor een deel van de ontevreden burgers mondt dit uit in een verlangen - of noodzaak - om te vertrekken. Zij richten hun blik op Paraguay: een land dat in hun ogen meer vrijheid en nieuwe kansen biedt.

Wakker in Paraguay volgt een aantal Nederlanders die deze stap overwegen of al hebben gezet. In gesprek met de migranten ontstaat er een inkijkje in de denkwereld van mensen die ervan overtuigd zijn dat in Nederland de waarheid wordt verzwegen. Zij doorzien als enigen het bedrog. Met vallen en opstaan proberen ze in Paraguay een nieuw thuis voor zichzelf op te bouwen en hun dromen na te jagen.

Met nieuwsgierigheid volgt deze documentaireserie een groep mensen die in Nederland vaak wordt weggezet als ‘wappies’. Wakker in Paraguay is een genuanceerd portret dat vragen stelt over vertrouwen, overtuiging en het zoeken naar een nieuw begin.

Regie: Fleur Amesz en Gijs Swantee
Donderdag 8, 15, 22, 29 januari en 5 februari om 20.25 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Als kind wordt de Roemeens-Moldavische filmmaker Lina Vdovii net als haar moeder geslagen door haar vader Pavel. Het wordt pas rustig in huis nadat Pavel naar Italië vertrekt voor werk en het contact afneemt. Zodra Lina gaat studeren, verbreekt ze zelfs alle communicatie met haar vader. Maar dan, jaren later, ontvangt ze een noodkreet van hem. Pavel blijkt slachtoffer te zijn geworden van arbeidsuitbuiting. Als Lina ermee instemt te helpen, wordt ze geconfronteerd met wonden uit het verleden.

Tata (wat ‘vader’ betekent) toont een openhartige zoektocht naar toxische mannelijkheid binnen de familie. Een verborgen camera, die Lina haar vader geeft om bewijs te verzamelen, blijkt ook een manier waarop hij probeert hun band te herstellen. In pijnlijke en eerlijke gesprekken wordt de kijker getuige van Lina’s worsteling. Kan zij haar vader vergeven? En kan Lina, nu ze zelf moeder wordt, dit patroon van geweld beëindigen? Een persoonlijke en indringende film over intergenerationeel trauma.

Regie: Radu Ciorniciuc en Lina Vdovii
Zondag 11 januari om 22.40 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Op 14 oktober 1943 kwam een groep gevangenen van vernietigingskamp Sobibor in opstand tegen SS-bewakers. Ze ontsnapten en vluchtten door een mijnenveld richting de bossen. Kort hierna werd het kamp door de Nazi’s vernietigd: er mocht niks van overblijven.

De Nederlandse Jules Schelvis, zelf ook ooit gevangene in Sobibor, overleefde zeven nazikampen. Hoewel hij zich ten tijde van de opstand in een ander kamp bevond, besloot hij veertig jaar na de oorlog om de geschiedenis van Sobibor vast te leggen. Hij interviewde twaalf gevangenen die het vernietigingskamp overleefden. In die opnames vertellen zij ook over de opstand.

De documentaireserie deelt naast deze tapes ook de verhalen van nabestaanden. Zo vertelt de Amerikaanse Rena over haar vader Thomas Blatt, die Sobibor overleefde door tijdens de opstand het kamp te ontvluchten. Met deze verschillende verhalen laat Echo’s van Sobibor zien dat trauma’s van de Holocaust voor latere generaties nog steeds voelbaar zijn.

Regie: Piet de Blaauw en Jan Pieter Tuinstra
Woensdag 7, 14 en 21 januari om 20.25 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Op 10 januari 2016, een dag na het verschijnen van zijn requiemalbum Blackstar, overleed poplegende David Bowie. Aan de hand van archiefmateriaal en talloze interviews toont David Bowie - The Final Act hoe de zanger na een periode van enorme bekendheid zichzelf vanaf 1983 opnieuw uitvond.

Zo werd hij zanger in de rockband Tin Machine, experimenteerde met de elektronische muziekstijlen van de jaren negentig en was headliner op muziekfestival Glastonbury, juist in een periode dat het grote publiek hem niet meer ‘cool’ vond.

Hoewel regisseur Jonathan Stiasny ook Bowie’s bekendere werk uit de jaren zeventig laat zien, volgt David Bowie - The Final Act de zanger vooral later in zijn carrière. Het is verfrissend dat de documentaire hiermee grotendeels een onbekendere periode in Bowie’s leven centraal stelt. Een periode waarin de zanger vrij lijkt om te experimenteren - zelfs toen hij wist dat hij snel zou sterven.

Regie: Jonathan Stiasny
Vrijdag 9 januari om 22:10 uur op NPO 3, NPO Start en npodoc.nl