The Hunt for Gaddafi's Billions
VPRO
Na de dood van Libisch leider Muammar Gaddafi in 2011 blijkt dat een groot deel van zijn vermogen is weggesluisd. Waar zijn de miljarden gebleven? De Nederlandse filmmakers en onderzoeksjournalisten Misha Wessel en Thomas Blom volgen een spoor dat leidt naar Zuid-Afrika waar twee groepen, bestaande uit premiejagers, spionnen en wapenhandelaren, op jacht zijn naar de Libische miljarden.
Deze film is genomineerd voor een Emmy Award (categorie Current Affairs)
Vanuit de onwaarschijnlijke vriendschap tussen Nelson Mandela en Muammar Gaddafi is er een vertrouwensband tussen Libië en het ANC ontstaan. Het voedt de geruchten dat een deel van het verdwenen geld in Zuid-Afrika is ondergebracht. Filmmakers Wessel en Blom komen terecht in een duistere wereld waar opportunisme, hebzucht en corruptie hoogtij vieren. Wie krijgt het geld in handen en wordt het ooit teruggegeven aan de rechtmatige eigenaren - het Libische volk?
Misha Wessel en Thomas Blom: 'Bijna tien jaar na de val van Gaddafi is de chaos en armoede in Libië groter dan ooit. En wat zo moeilijk te begrijpen is: in het buitenland is genoeg Libisch geld om het land, als het rustig is, op te bouwen en de ruim zes miljoen inwoners een fatsoenlijk leven te geven. Waarom wordt het opsporen van het verdwenen geld overgelaten aan premiejagers en wordt het niet via officiële kanalen van de betreffende overheden opgespoord? We waren dan ook stomverbaasd om te zien hoe ver de contacten reiken van de twee groepen premiejagers die wij hebben gevolgd. Het gaat tot in de hoogste kringen, en de belangen zijn enorm.'
Regie: Misha Wessel en Thomas Blom
Omroep: VPRO
Gaddafi, Mandela en Zuma
In deze documentaire worden de verregaande financiële banden tussen de voormalig dictator Muammar Gaddafi van Libië en leiders van het ANC blootgelegd. Eerdere geruchten hierover worden nu voor het eerst op camera bevestigd door Aziz Pahad, toentertijd onderminister van buitenlandse zaken en vertrouweling van Nelson Mandela. ‘We kregen substantiële bijdragen van Gaddafi (...) het moet meer dan 15 miljoen dollar geweest zijn.' Op de vraag hoe het geld naar Zuid-Afrika werd vervoerd, antwoordt hij: 'Het zullen koffers zijn geweest. We namen cash geld mee, wie ook met Mandela meeging.'
In de film wordt blootgelegd wat er zich achter de schermen in de laatste dagen van Gaddafi in 2011 heeft afgespeeld. De toenmalig minister-president van Libië, Mahmoud Jibril, stelt dat president Zuma hem aanbood om Gaddafi over te halen om af te treden, maar dat na een bezoek in Tripoli bij Zuma 'een drastische ommekeer van gedachten plaatsvond.' Zuma wilde ineens Gaddafi aan de macht houden. Jibril: 'Gaddafi gebruikte geld in zijn Afrikaanse relaties. Hij [Zuma red.] ging erheen en Gaddafi zorgde ervoor dat hij hem in zijn zak had.’
Maar Gaddafi werd gedwongen te vluchten. Tot op het laatste moment heeft Zuma geprobeerd Gaddafi te redden. Samen met de toenmalige penningmeester van het ANC Mathews Phosa, probeerde Zuma de dictator het land uit te krijgen. In een geheime opname zegt Phosa hierover: 'Zuma en ik waarschuwden Gaddafi, ga daar weg, dat hadden we voorbereid. (...) Het plan was, om een weg te vinden naar Niger. (...) Als hij maar naar mij en Zuma geluisterd had, was hij niet gedood.'
Wie zie je in deze documentaire?
Makers Misha Wessel en Thomas Blom zie je niet, al hoor je Misha wel. De camera richt zich op mannen (ja, zonder uitzondering mannen) die mogelijk licht kunnen werpen op die ene vraag: waar zijn de miljarden van Gaddafi gebleven? We stellen ze hieronder kort aan je voor.
Chad Thomas – Forensisch onderzoeker in Zuid-Afrika, ook presentator van een radioprogramma over corruptie. Was aanwezig bij een conferentie over de Libisch-Zuid-Afrikaanse wapendeal van vijf miljard dollar. Kenner van inlichtingendiensten, criminele netwerken en de overlap daartussen. Belangrijke bron van informatie voor de makers van deze documentaire. Jaagt zelf niet op Gaddafi's geld.
Taha Buishi – Libisch zakenman met een groot netwerk. Wordt door de Libische regering in Tripoli aangesteld om de verdwenen miljarden van Gaddafi op te sporen en terug te halen, buiten het team van Erik Goaied om. Is bevriend met Tito Maleka, bij wie hij aanklopt om te onderhandelen over dat geld.
Sheikh Khaled Tantoush – Prediker en voormalig imam van Mouammar Gaddafi. In ballingschap in Tunesië. Streed fel voor de dictator en is daar nog steeds trots op.
Khaled Ibrahim – Voormalig adviseur van Gaddafi, nu in Tunesië. Ook hij maakt deel uit van een netwerk van Gaddafi-getrouwen die al lang wisten dat Gaddafi miljarden in het buitenland heeft verstopt. Die landen hebben dat gestolen, zegt hij. ‘Maar het is van het Libische volk, en niemand anders.’
Jacob Zuma – Derde president van Zuid-Afrika sinds het einde van de Apartheid, goed bevriend met Gaddafi. Tijdens de opstand in Libië ook voorzitter van de Afrikaanse Unie. Was van 1999 tot 2005 vice-president onder Thabo Mbeki. Altijd verwikkeld in corruptieschandalen, maar pas in 2018 werd zijn positie onhoudbaar. Nog altijd op vrije voeten.
Bashir Saleh – Bekend als Gaddafi's bankier. Beheerde het vermogensfonds Libyan African Portfolio, dat miljarden oliedollars investeerde. Werd tijdens de opstand gevangengenomen, maar is later ontsnapt. Sindsdien wordt hij gezocht door Interpol. Is hij echt zo moeilijk te vinden?
