Deze nieuwe docu's tipt de redactie in april

Hoe kon Nederland zo overvallen worden door de val van Kabul in 2021? De docudramaserie Holland Gate - De val van Kabul reconstrueert wat er gebeurde in de kritieke uren na de machtsovername door de Taliban. 

Zo onthult de serie het verhaal van burger Janno en zijn cruciale rol bij de eerste evacuaties. Ook reflecteren oud-ambassadeur Cees Roels en (oud-)politici als Derk Boswijk, Salima Belhaj en Ank Bijleveld op gemaakte keuzes in Den Haag. Daarnaast doen ondergedoken Afghaanse achterblijvers hun verhaal over niet nagekomen beloftes en de angst waarin zij nog steeds leven.

Holland Gate is een vlot vertelde vierdelige serie die interviews en archiefbeeld afwisselt met gedramatiseerde scènes. Met indringend archiefbeeld van de chaos op het vliegveld in Kabul, en de persoonlijke ervaringen van Afghanen, militairen en bewindsvoerders, wordt de impact van de val van Kabul opnieuw onder de aandacht gebracht.

Een urgente en actuele docuserie die ook zonder gedramatiseerde scenes overeind was gebleven, omdat de realiteit - helaas - al genoeg indruk maakt.

Regie: Joey Boink, Annemieke Ruggenberg
Vanaf woensdag 25 maart wekelijks om 20:30 uur op NPO 2 en nu volledig op NPO Start en npodoc.nl

Mr. Nobody tegen Poetin vertelt het indrukwekkende verhaal van schoolvideograaf Pavel Talankin in het Russische provinciestadje Karabasj. Nadat Rusland Oekraïne binnenvalt, veranderen de lessen meer en meer in propaganda van Poetins militaire regime. Pavel, die alles ter controle van de staat moet filmen, worstelt met gevoelens van onmacht en besluit in verzet te komen.

Met humor en lichtheid neemt Pavel - die de film co-regisseerde - de kijker mee in de veranderingen op de school én zijn verzetsdaden. Bijvoorbeeld wanneer hij als tegengeluid - letterlijk en figuurlijk - het Amerikaanse volkslied, gezongen door Lady Gaga, door de schoolluidsprekers afspeelt. 

De pijnlijke realiteit van de systematische indoctrinatie van de Russische jeugd en Pavels gedwongen vlucht uit Rusland komt er niet minder hard door binnen. De documentaire werd dit jaar terecht bekroond met een Oscar.

Regie: David Borenstein en Pavel Talankin
Woensdag 22 april om 22:40 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

‘Een school behoort een veilige plek te zijn waar de leerlingen een mooiere en andere wereld zien dan op straat’, vertelt de Palestijnse Manar. Zij en haar man Milad richtten zeven jaar geleden de basisschool ‘House of Hope’ op. Een vrije school in een bezette stad op de Westelijke Jordaanoever. De lessen zijn gericht op geweldloos verzet en het verwerken van trauma’s bij de Palestijnse leerlingen. 

Na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 lopen de spanningen in de omgeving van de school steeds verder op. Hoe blijven Manar en Milad hoopvol richting hun leerlingen en eigen kinderen te midden van het toenemende geweld?
 
Regisseur Marjolein Busstra, die nauw samenwerkte met een Palestijnse crew, weet met haar observerende stijl heel dicht bij haar hoofdpersonen te komen. De ijzingwekkende beelden van luchtaanvallen staan in scherp contrast met de intieme scènes binnen de schoolmuren waar er muziek gemaakt wordt of gezongen over vrede. Maar we zien ook hoe de pijn en stress steeds meer door de schoolmuren heen dringt.

De IDFA-film House of Hope is een aangrijpend verhaal over hoop en veerkracht in tijden van oorlog.

Regie: Marjolein Busstra
Zondag 26 april om 22:40 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Zou je in een winkelcentrum kunnen wonen, zonder dat iemand het in de gaten heeft? Dat vroeg een groep jonge kunstenaars uit Providence (Rhode Island, VS) zich in 2003 af. Wanneer woningen en creatieve broedplaatsen in de omgeving plaats moeten maken voor een ‘mega-mall’, besluiten ze met een tegenactie te komen. De kunstenaars breken in en bouwen een verborgen appartement in een ongebruikte ruimte van het winkelcentrum, waar ze vier jaar lang in het geheim samenkomen.

De documentaire De verborgen installatie (originele titel Secret Mall Appartment) is niet alleen een bizar en grappig verhaal, maar ook een ode aan kunst en het opzoeken van grenzen. 

In de film zien we, naast de camcorder-opnames van de acties in het winkelcentrum, diverse indrukwekkende kunstprojecten van initiatiefnemer Michael Townsend. Zo maakte hij ‘tapekunst’ waarbij levensgrote silhouetten op muren door heel Manhattan verschenen ter nagedachtenis aan de slachtoffers van 11 september. 

In De verborgen installatie blikken de bewoners van het appartement met plezier terug op hun geheime project, waar je je als kijker ook een beetje onderdeel van gaat voelen. Een fijne feelgood-docu, internationaal veelvuldig bekroond met publieksprijzen.

Regie: Jeremy Workman
Woensdag 27 april om 22:45 uur op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl

Terwijl onze vorige kijktip het kunstenaarschap vooral viert, toont Hoe zwart is jouw gat? de ingewikkeldheid ervan. Deze korte documentaire duikt in de harde realiteit van het leven ná de kunstacademie. 

Vijf kunstenaars met verschillende disciplines doen een boekje open over hun worstelingen. Hoe ga je om met hoge verwachtingen uit je omgeving? Kun je überhaupt iets van waarde toevoegen, als er al zóveel is gemaakt? En waarom leer je op kunstacademies zo weinig zakelijke vaardigheden, terwijl dat noodzakelijk is om te slagen als professioneel kunstenaar?

Beginnende filmmakers én kunstacademie-afgestudeerden Annebel Vernooij, Kees Willems en Alana van der Valk weten uit eigen ervaring hoe moeilijk de eerste stappen in het werkveld zijn. Hun korte documentaire mixt persoonlijke, herkenbare verhalen, observaties van museumbezoekers en onheilspellende beelden van een kolkend zwart gat tot een verfrissende, creatieve film.

Hoe zwart is jouw gat? is een realistische en vermakelijke kijk op de kracht en kwetsbaarheid van makerschap.

Regie: Annebel Vernooij, Kees Willems en Alana van der Valk
Zaterdag 18 april om 20:00 uur op NPO 2 Extra, NPO Start en npodoc.nl