'Je kunt je verbeeldingskracht gebruiken om een eigen superheld te maken'
Interview met regisseur Martijn Blekendaal over 'The Invisible Ones'
VPRO
Stel je voor dat je als kind vooral onzichtbaar wil zijn. Filmmaker Martijn Blekendaal portretteert vier mensen die dat overkwam in zijn jeugddocumentaire ‘The Invisible Ones’ (VPRO). In de film creëert hij ook een superheld voor iedereen die het liefst ongezien wil blijven. Sophie Derkzen spreekt in dit DocTalks-interview met Blekendaal over de film.
‘Onzichtbaarheid als superkracht’ is het thema van de jeugddocumentaire The Invisible Ones. Regisseur Martijn Blekendaal haalde inspiratie voor de film uit zijn jeugd. Als enig geadopteerd kind in een overwegend witte omgeving was hij altijd erg verlegen en onzeker. Hij verlangde er vaak naar onzichtbaar te zijn.
Ook ervaarde de regisseur een gebrek aan rolmodellen. Superhelden als Batman en Superman kwamen op voor kinderen met grotere problemen, zoals oorlogen of een wereld die vergaat.
Blekendaal: ‘Mijn verlangen om onzichtbaar te zijn was een luxe vergeleken met kinderen die het echt móeten zijn om te overleven. Voor hen wilde ik een superheld creëren en onderzoeken wat het betekent om onzichtbaar te zijn.’
The Invisible Ones
Superhelden zijn er niet zomaar. Zij weerspiegelen onze verlangens. Maar wat als je het gevoel hebt dat je er niet mag zijn? Welke superheld red je dan?
Jeugddocu zonder kinderen in de hoofdrol
Opvallend genoeg zijn de hoofdpersonages van deze jeugddocumentaire geen kinderen. Hoewel dat eerst wél het plan was, bleek het niet haalbaar omdat dit te gevaarlijk voor hen zou zijn. Kinderen die echt onzichtbaar móeten zijn bevinden zich immers vaak in een onveilige thuissituatie, leven in oorlogsomstandigheden of zijn hun land ontvlucht.
In plaats daarvan benaderde Blekendaal mensen die zich als kind in zo’n situatie bevonden. Zoals de joodse meneer Eljon: een nu 85-jarige opa die tijdens de Tweede Wereldoorlog moest onderduiken. Blekendaal: ‘Deze mensen kunnen goed aan kinderen vertellen waarom zij onzichtbaar moesten zijn en wat het voor hen heeft betekend.’
Media-onderwijs voor kinderen
In The Invisible Ones laat de regisseur beelden over onzichtbaarheid en superhelden uit oude films aan het jonge publiek zien die ze zelf nooit kijken. Kinderen krijgen tegenwoordig zoveel beeld tot zich - op televisie of op Instagram en TikTok. Het is volgens de regisseur lastig om te onderscheiden wat daarvan leerzaam of relevant is.
‘Jeugddocumentaires kunnen kinderen iets anders laten zien van de werkelijkheid. Ze leren je met welke blik je verschillende beelden tot je kunt nemen en of je gemanipuleerd wordt.’
Een superheld voor kinderen die zich ongezien voelen
Kinderen die door omstandigheden graag onzichtbaar willen zijn, die onzichtbaar móeten zijn of die zich ongezien voelen, kunnen heel eenzaam zijn. Vandaar dat de regisseur pleit voor een onzichtbare superheld.
‘Zo kan het altijd voelen dat je iemand aan je zijde hebt. En het mooie is dat je je eigen verbeeldingskracht kunt gebruiken om die superheld te transformeren naar een persoon die specifiek bij jóu past.’
Met The Invisible Ones hoopt de regisseur kinderen mee te geven dat het niet erg is dat je soms onzichtbaar wil zijn. Dat het geen tekortkoming is, maar functioneel kan zijn. Blekendaal: ‘Dat wat je kwetsbaar maakt kan ook je kracht zijn.’
The Invisible Ones
'The Invisible Ones' is een film over mensen die als kind noodgedwongen het vermogen hebben ontwikkeld om ongezien en onopgemerkt door het leven te gaan.