'Juist voor kinderen met een migratieachtergrond is het belangrijk dat er verhalen zijn om op terug te vallen'
Transcultureel systeemtherapeut Kitlyn Tjin A Djie over de documentaire 'Het bloed van mijn vader'.
Welke invloed heeft het verzwijgen van een pijnlijke familiegeschiedenis op jongeren? In de documentaire ‘Het bloed van mijn vader' (BNNVARA) probeert Kimberley te achterhalen wie haar vader was, elf jaar na zijn gewelddadige dood. NPO Doc sprak met transcultureel systeemtherapeut Kitlyn Tjin A Djie over de documentaire.
In de documentaire Het bloed van mijn vader zien we dat Kimberley zich verbonden voelt met haar vader, maar hem tegelijkertijd slecht kent. Haar vader is geboren in Suriname en is op haar zeventiende onder verdachte omstandigheden omgekomen, maar wie was hij nog meer? Om hem beter te leren kennen duikt ze zijn geschiedenis in.
Transcultureel systeemtherapeut Kitlyn Tjin A Djie is geraakt door de documentaire: 'Ik werd geraakt door de gedrevenheid van Kimberley. Ze is een ontregelaar: iemand die de zwijgcultuur in haar familie wil doorbreken. Zulke mensen zijn erg belangrijk.’ Kitlyn Tjin A Djie is de oprichter van het ‘Beschermjassenhuis’. In het ‘Beschermjassenhuis’ begeleidt ze gezinnen met een migratieachtergrond door rekening te houden met de cultuur en taal van het gezin.
In de film zien we dat Kimberley veel pogingen doet om het zwijgen te doorbreken. We zien dat ze contact opneemt met vrienden en familie en naar Suriname gaat. Waarom is het zo belangrijk om het zwijgen te doorbreken?
‘Het zwijgen in de documentaire gaat in eerste instantie over de criminele activiteiten die hij heeft gedaan. Maar haar vader is ook geboren in Suriname, een voormalige kolonie. Dit betekent dat zijn verleden verwikkeld is met het koloniale verleden van Suriname.'
De zwijgcultuur doorbreken betekent dat je opstaat tegen dit koloniale mechanisme van isolatie
'Het zwijgen in de film heeft dus uiteindelijk ook betrekking op de koloniale geschiedenis van Suriname. De kolonisator had er baat bij dat verhalen en waarden niet doorgegeven werden, dat mensen geïsoleerd raakten van hun cultuur. De zwijgcultuur doorbreken betekent dat je opstaat tegen dit koloniale mechanisme van isolatie.'
Kunt u iets meer vertellen over die zwijgcultuur?
'In een zwijgcultuur worden traumatische gebeurtenissen verzwegen, omdat die te pijnlijk zijn om te delen. Een belangrijk voorbeeld is de zwijgcultuur in families van voormalige koloniën, maar zwijgen en schaamte is universeel. Er zijn genoeg voorbeelden te bedenken van kinderen die niet wisten dat hun voorouders met de NSB hadden gecollaboreerd, totdat zij hun eigen familiegeschiedenis onderzochten.’
De pijnlijke geschiedenis van een familie hangt ook samen met verhalen en waarden die bij een familie horen
‘De pijnlijke geschiedenis van een familie hangt ook samen met verhalen en waarden die bij een familie horen en cultureel bepaald zijn. Door niet over pijnlijke gebeurtenissen te praten, worden die waarden en verhalen niet doorgegeven, terwijl deze juist zo belangrijk zijn voor de identiteit van iemand.’
Wat zijn de gevolgen van een zwijgcultuur?
‘In mijn werk kom ik vaak mensen tegen die worstelen met angsten. Hen is bijvoorbeeld vaak meegegeven dat ze op hun hoede moeten zijn, zonder dat aan hen is uitgelegd waarom. De trauma’s waar hun overgrootvader of grootvader mee worstelde, hebben zij dus overgenomen en zij weten niet waar dit vandaan komt.’
Kimberley is een jonge vrouw met een migratieachtergrond. Waarom is het juist voor jongvolwassenen met een migratieachtergrond belangrijk om over hun verleden te kunnen praten?
‘Als je emigreert, dan neem je afscheid van gewoontes, rituelen en verhalen. Je moet je namelijk aanpassen aan een nieuwe context. Dit betekent dat migratie altijd samengaat met verlies. Dit verlies is in vele generaties nog voelbaar: kinderen met een migratieachtergrond zullen dit verlies altijd nog bij zich dragen. Juist voor kinderen met een migratieachtergrond is het belangrijk dat er verhalen zijn om op terug te vallen.’
Het bloed van mijn vader
De persoonlijke zoektocht van Kimberley laat zien hoe verleden, familie en identiteit met elkaar verweven zijn.