'Niemand zit graag thuis met een krijsende peuter'

‘Veel mannen van mijn generatie zijn opgegroeid met een vader die zich na een lange dag werken op de bank verstopte achter een krant. Of die na het eten in zijn studeerkamer ging “werken”, al dan niet met een fles whisky bij de hand. Die als het meezat een goedkeurende hand op de schouder legde na een gewonnen voetbalwedstrijd,’ schrijft Esther Goedegebuure in de inleiding van haar boek Vaders.

Emotioneel betrokken

Tegenwoordig is dat heel anders, vertelt ze aan NPO Doc. ‘Moderne vaders nemen meer zorgtaken op zich. Maar de grootste verandering is hun emotionele betrokkenheid. Geen schouderklopje na een voetbalwedstrijd, maar een vader die elke zaterdag langs de zijlijn staat. En dat terwijl ze vaak zelf nog zijn opgevoed door zo’n afstandelijke vader. Omdat ze een voorbeeld missen, kan het lastig zijn om te bepalen wat hun rol precies is.’

Mentale problemen

Voor haar boek sprak Goedegebuure twintig bekende vaders en meerdere wetenschappers. Gezinspedagoog Else de Vries promoveerde op de vaderrol in gezinnen met jonge kinderen. Zij concludeerde dat bij slechts 1 procent van de wetenschappelijke onderzoeken naar ouderschap en de ontwikkeling van het kind de rol van de vader centraal staat. Terwijl in 74 procent van de gevallen de focus op de rol van de moeder ligt.

Daarom is het ook niet gek dat er niet zoveel aandacht is voor mannen die – net als regisseur Jeroen in Papa Terrible – erg worstelen met de eerste jaren van het vaderschap. ‘Gelukkig is er steeds meer aandacht voor de mentale problemen van vrouwen in deze levensfase,’ vertelt Goedegebuure. ‘Maar ook 15 procent van de jonge vaders krijgt psychische klachten, zoals depressie. Wat weinig mensen weten, is dat ook de hormoonhuishouding van mannen ook verandert als ze vader worden.’

Identiteit

In Papa Terrible zien we hoe regisseur Jeroen vroeger van feestje naar feestje trok, samen met zijn vriend Thijs, die muzikant is. Tegenwoordig kan hij nauwelijks nog tijd vinden voor zijn grote passie: films maken. Laat staan voor feestjes. ‘Elke dag begint met een herhaling van gisteren, en gisteren leek ook al veel op de dag ervoor,’ zegt Jeroen aan het begin van de film.

Dat gevoel van verlies van identiteit hoorde Goedegebuure vaker terugkomen in de interviews die zij deed. ‘Kluun had daar ook last van,’ vertelt ze. ‘Dan sta je daar weer die schommel te duwen,’ zei hij. Maar er waren ook mannen met een heel andere kijk, zoals Sander Schimmelpenninck. Hij voedt zijn kinderen op in Zweden, waar mannen evenveel ouderschapsverlof als vrouwen krijgen. Juist doordat hij in die eerste fase heel betrokken was, bouwde hij sneller een band op met zijn baby en kreeg hij er plezier in. Nederlandse mannen klagen te veel over zorgtaken, vindt hij juist.’

Goedegebuure begrijpt Sander Schimmelpenninck wel. ‘Het is heel goed dat er meer aandacht is voor dit onderwerp. Maar tijdens het kijken van deze documentaire bekroop me ook de gedachte: tja, dit maken wij vrouwen al eeuwen mee. Niemand vindt het leuk om de hele dag met een krijsende peuter te zitten, en het hoeft ook niet altijd leuk te zijn. Daarom is een gelijke verdeling tussen partners zo belangrijk, zodat je na een paar loodzware dagen thuis weer lekker kunt opladen op je werk, tussen je leeftijdsgenoten.’

De nieuwe generatie

Als Goedegebuure naar haar drie volwassen kinderen kijkt, heeft ze veel goede hoop voor de toekomst. ‘Zij vinden het vanzelfsprekend om straks gelijke zorg te dragen, omdat ze een vader hebben die dat ook heeft gedaan,’ vertelt ze. Dat jonge vaders van nu soms worstelen met hun rol is niet gek. ‘Je moet het in historisch perspectief zien. Het is nog maar kortgeleden dat mannen helemaal niks deden in huis. In een paar decennia is er ontzettend veel veranderd, dus dat mannen zoekende zijn naar hun rol als vader is eigenlijk heel logisch.'

Als er één ding is dat ze leerde tijdens het schrijven van haar boek, maar ook vooral van haar eigen moederschap, is het dat alles een fase is. ‘De meeste vaders die ik sprak hebben inmiddels een heel andere band met hun kind. Als die intensieve zorgfase voorbij is, is er meer ruimte voor andere, leukere dingen, in die ouder kind relatie. Ik werd zelf gegrepen door één scène, waarin Jeroen en zijn vrouw uitgeblust op de bank zitten en een reep chocolade delen wanneer de kinderen naar bed zijn. Toen dacht ik: ach ja, dat was ook zo. Als die tijd achter je ligt, vergeet je dat ook wel weer. Een beetje tenminste.’