‘Ook negatieve publiciteit draagt bij aan het succes van Michael Jackson’

Michael (2026), de succesvolle speelfilm van regisseur Antoine Fuqua brak onlangs het record als meest winstgevende film wereldwijd. Naast deze biopic verschenen op Netflix, Videoland en bij de BBC en NTR verschillende documentaireseries over wereldster Michael Jackson.

Zijn zoveel producties over één persoon in hetzelfde jaar toeval? Zeker niet, aldus mediawetenschapper Dan Hassler-Forest: ‘Men kon vooraf verwachten dat heel veel mensen Michael wilden zien. De andere producties haken slim in op die plotseling toegenomen interesse in de figuur Michael Jackson.’

Macht, status en misbruik

Toch is er een belangrijk verschil tussen de speelfilm en documentaireseries. Zo laat Michael het vermeende seksueel misbruik buiten beschouwing en duiken de documentaireseries, waaronder Michael Jackson – Een Amerikaanse tragedie (BBC, aangekocht door NTR) in zowel het succes als de beschuldigingen.

Hassler-Forest: ‘Een speelfilm krijgt de vrijheid om te dramatiseren en zaken weg te laten. De oorspronkelijke versie van Michael bevatte wel een deel van de eerste aanklacht, maar vanwege juridische afspraken moest het eruit.’

Volgens Hassler-Forest is het moeilijk om tegenwicht te bieden aan een speelfilm die met zoveel geld en voor zo’n groot publiek gemaakt is. Toch geeft de driedelige documentaireserie Michael Jackson – Een Amerikaanse tragedie een gebalanceerd en actueel perspectief: ‘Er zijn de afgelopen jaren tal van documentaires over hem gemaakt. Maar op dit moment, temidden van een actueel maatschappelijk debat over macht, status en misbruik, zijn onze inzichten en woorden weer nét anders.

Met Donald Trump in het Witte Huis en de Epstein-affaire krijgen deze thema’s een andere lading dan toen de beschuldigingen tijdens Jacksons leven naar buiten kwamen. De discussie over Jacksons nalatenschap en zijn rol in de populaire cultuur laait weer op.’

Tekst gaat verder na afbeelding

© Lionsgate

Docu-serie met dubbel effect

Hassler-Forest: ‘Een Amerikaanse tragedie laat heel mooi het belang van de publieke omroep zien. De serie toont een ander beeld dan de commerciële film die is geproduceerd door het Michael Jackson Estate, dat zijn nalatenschap beheert. Het is niet gemaakt met de intentie om aan te tonen dat hij schuldig is, maar laat door middel van onderzoeksjournalistiek zien hoe waarschijnlijk het is.’

Toch werken meer genuanceerdere producties de populariteit van Michael Jackson niet per definitie tegen. Hassler-Forest: ‘De documentaireserie heeft een beetje een dubbel effect. Ook negatieve publiciteit zorgt uiteindelijk voor aandacht voor Michael Jackson en zijn muziek. Michael Jackson is wel degelijk gecanceld want het beeld dat het publiek van hem had is veranderd, maar de serie laat ook zien dat Jackson altijd een grote fanbase heeft behouden.’

Tekst gaat verder na afbeelding

© 72 Films

De impact van 'Leaving Neverland'

Van alle schandalen rondom Michael Jackson had de vier uur durende documentaire Leaving Neverland (2019), die verscheen na zijn dood, waarschijnlijk de grootste impact. Hierin vertellen twee mannen hoe de popster hen in hun jeugd zou hebben misbruikt en welke impact dat op hun leven heeft. Hassler Forest: ‘Ik denk dat de meeste mensen, waaronder ik, naar die film keken en dachten: nu kan ik bijna niet anders dan het geloven.’

Hoe kan het dan dat zo’n lovende speelfilm als Michael nu alle records breekt? Hassler-Forest: ‘Regisseur Dan Reed van Leaving Neverland had daar onlangs twee verklaringen voor. De eerste is de macht van het Michael Jackson Estate. Die zorgde ervoor dat de documentaire niet langer op streamingsdienst HBO Max te zien is. Je moet nu echt moeite doen om de film te zien.

Daarnaast kan het veel mensen gewoon niet genoeg schelen. Ze zijn opgegroeid met zijn muziek. Muziek die nu eenmaal heel populair is. Als Billie Jean wordt opgezet, gaan mensen vanzelf bewegen.’

Tekst gaat verder na afbeelding

© Dan Reed/Leaving Neverland

Outlaw-status en het Trump-tijdperk

Ook spelen veranderingen in het medialandschap een rol. ‘Er is niet langer één mainstream cultuur, maar er bestaan veel verschillende ‘bubbels’. Iemand kan in de ene bubbel gecanceld worden, maar ergens anders door beschuldigingen juist een soort gerespecteerde ‘outlaw-status’ krijgen.’

Dan Hassler-Forest verwijst naar influencer Andrew Tate. ‘Hoeveel online volgers heeft die wel niet? In bepaalde kringen is hij extreem gecanceld. Maar tegelijkertijd zijn er weinig mensen met zóveel invloed op jonge mannen als Tate. Dat laat zien hoe lastig het is om vast te stellen of iemand gecanceld is en wat dat betekent.’

Dat negatieve beeldvorming niet per se ten koste gaat van iemands succes speelt al een tijd. Hassler-Forest: ‘Grenzen overschrijden zonder consequenties, is typerend voor het Trump-tijdperk. Een tijdperk waarin iemand die grensoverschrijdend gedrag goedpraat president kan worden.’

Daarnaast kun je volgens de mediawetenschapper het effect van de film niet los zien van wat er omheen gebeurt. ‘Je kunt niet meten of door het succes van Michael meer mensen in zijn onschuld geloven. Je kunt wel zien dat Michael Jackson op muziekstreamingsdiensten weer in de toplijsten staat.

Dat zegt niet iets over hoe we over hem denken, maar wel over hoeveel we naar hem luisteren. Door algoritmes krijgen meer mensen het in hun mix. Het maakt dan eigenlijk niet uit of je fan bent of niet. Wat dat betreft is het effect van biopic Michael heel groot.’

Kijk de documentaireserie