‘De aanval van 7 oktober 2023 maakt de film nog urgenter’
Regisseur Marjolein Busstra over de documentaire ‘House of Hope’.
VPRO
De documentaire ‘House of Hope’ (Omroep ZWART) van regisseur Marjolein Busstra gaat over het Palestijnse echtpaar Manar en Milad. Acht jaar geleden besloten zijn een vrije school op te richten op de bezette Weselijke Jordaanoever. Een plek waar ze een veilige omgeving voor kinderen kunnen bieden. Maar na 7 oktober 2023 wordt dat een stuk ingewikkelder. In dit DocTalks-interview spreekt Elena Lindemans Marjolein Busstra over haar indrukwekkende film.
Het eerste contact tussen regisseur Marjolein Busstra en haar hoofdpersoon Manar ontstond zo’n achttien jaar geleden. Busstra bezocht, samen met een groep Nederlandse jongeren, de Westelijke Jordaanoever om een workshop te geven over film. Manar was daar met een groep Palestijnse jongeren aanwezig. Busstra: ‘Manar en ik klikte meteen al met elkaar. We hebben daarna altijd contact gehouden.’
House of Hope
De Palestijnse Manar en Milad richtten zeven jaar geleden een vrije school op de Westelijke Jordaanoever op.
Dagelijks leven in beeld
Busstra zocht voor haar film een vrouw met een passie, maar die ook een gezin heeft. ‘Ik wil laten zien dat Palestijnen meer zijn dan de genocide in Gaza en de bezetting in de Westoever. Wij koppelen Palestijnen zo erg aan al die zaken. Palestijnen vieren ook gewoon hun verjaardag, gaan naar hun werk, naar school.’ De regisseur vond het belangrijk dat allemaal te tonen, zonder de verschrikkingen van het geweld te ontkennen.
Onderwijs als vorm van verzet
In een eerder interview noemt Busstra de school een vorm van verzet. Volgens haar zetten Manar en Miled hun woede en angst in om van de school een veilige plek te maken. ‘Ze proberen met de school daar iets tegenover te zetten. Zo laten ze de kinderen praten over hun gevoel en zijn er veel creatieve vakken. De checkpoints en soldaten waar de kinderen bang voor zijn, zijn er dan even niet.’
Toch ligt het geweld constant op de loer. Kinderen en docenten zijn getraumatiseerd door wat ze meemaken. In de film zie je hoe Manar en Milad daar op een gegeven moment door overspoeld raken. Het is dan ook niet makkelijk om constant hoopvol te blijven. Busstra: ‘Zij verliezen ook wel eens de hoop, maar geven niet op. Dat is ook weer die daad van verzet’
Invloed van 7 oktober 2023
De aanval van Hamas op 7 oktober 2023 veranderde de film niet, maar maakte deze alleen maar urgenter. ‘Het werd nóg belangrijker dat de school overheid bleef, maar dat werd steeds moeilijker.’
Als regisseur was het confronterend voor Busstra om haar hoofdpersonen soms zo radeloos te zien. ‘Ook omdat je er zo dicht met een camera op zit. Dat is heel erg dubbel. Als je voelt dat het niet goed gaat met mensen wil je ze ruimte geven en naast ze staan. Maar als je een film maakt, moet je ook die verslagenheid laten zien. Daar hebben we veel gesprekken over gevoerd.’
Hoe is het nu?
Het afgelopen jaar is er veel gebeurd, het geweld neemt verder toe. ‘Manar en Milad zijn echt bang. Er komen steeds meer nederzettingen en de kolonisten worden steeds agressiever.’
Busstra vertelt ook dat het echtpaar bezorgd is dat hun zoon, die bijna vijftien is, een keer wordt opgepakt. In de film zien we al wat van die angst in scènes waarin hij zich klaarmaakt om naar school te gaan. ‘Als ouder controleer je of je kind al zijn spullen bij zich heeft en op tijd vertrekt. Maar bij hen zit er nog een hele laag van stress bovenop, omdat hij steeds door een checkpoint heen moet. En dat is zo eng, want je weet niet wat daar gebeurt. In die scènes zit echt de dualiteit van het dagelijks leven. Als moeders kunnen we ons daarin verplaatsen, maar er is ook een stuk waar je je niet in kunt verplaatsen.’
Film als realisatiemoment
Marjolein Busstra liet haar hoofdpersonen naar Nederland komen om de film te bekijken. ‘Na het zien van de film moesten ze echt even bijkomen. Manar en Milad zeiden dat ze niet wisten dat het zó slecht met hen ging. We hadden de afspraak dat ik eruit zou halen wat hen of de kinderen in gevaar kon brengen. Dat was gelukkig niet nodig.'
'We hebben ook gelachen. Manar kon het namelijk niet uitstaan dat de kinderen in de lessen van Milad heel rustig zijn en bij haar op de tafels staan. Ze vroeg of ik daar nog wat aan kon doen. Maar ik zei: “Nee, dat is gewoon zo.” We hebben dus ook wel lol gehad.’
'House of Hope' als inspiratiebron wereldwijd
De documentaire beleefde haar wereldpremière tijdens IDFA 2025 en is geselecteerd voor het prestigieuze festival Hot Docs in Canada. Busstra: ‘Ik wil eigenlijk dat de film zoveel mogelijk wordt vertoond. Ook is er een impactcampagne.
Manar en ik gaan met de film naar UNESCO waar delegaties van verschillende landen de film gaan zien. Die gaan vervolgens kijken of deze vorm van onderwijs een tool kan zijn voor andere scholen wereldwijd. Meer ‘Houses of Hope’ over de wereld. Dat zou fantastisch zijn.’
De documentaire House of Hope (Omroep Zwart) is vanaf zondag 26 april om 22:40 uur te zien op NPO 2, NPO Start en npodoc.nl
House of Hope
De Palestijnse Manar en Milad richtten zeven jaar geleden een vrije school op de Westelijke Jordaanoever op.