De schuldmachine
BNNVARA
In Nederland heeft een op de vijf jongeren problematische schulden. De overheid, zoals de Belastingdienst of het CJIB, is vaak hun grootste schuldeiser.
Documentairemaker Camiel Zwart laat zien hoe jongeren gevangengehouden worden door torenhoge schulden, boetes, rentes en rentes op boetes. Dagelijks worstelen zij in een bureaucratische mallemolen die de schuldenindustrie met zich meebrengt. We volgen jongeren uit Amsterdam Zuidoost in soms uitzichtloze financiële situaties. Ricky probeert al zeven jaar zijn leven op de rit te krijgen. Maar hoe doe je dat zonder inkomen en vast woonadres? Elyvonne kreeg een schuldvordering op haar 18e, omdat haar schoolboeken niet betaald zijn toen ze twaalf was. De Belastingdienst, incassobureaus en verzekeraars zijn onverbiddelijk; als er niet betaald wordt komt er gewoon een boete met rente overheen.
Hoe maakt de verregaande digitalisering in Nederland van mensen anonieme BSN-nummers? 'De schuldmachine' laat zien hoe makkelijk je gevangen raakt in een ondoorgrondelijk systeem waarmee de schuldindustrie krankzinnig veel geld verdient, maar mensen steeds verder in de problemen komen.
Regie: Camiel Zwart, 2019
Omroep: BNNVARA
Camiel Zwart (6 november 1980 – 8 mei 2021)
Camiel Zwart was creatief producent bij Blackframe en documentairemaker. Hij viel meerdere keren in de prijzen met zijn films, gaf les op verschillende academies en was adviescommissielid bij het NPO-fonds. Camiel Zwart overleed onverwachts op 8 mei 2021 op 42-jarige leeftijd.
Hoe gaat het nu met de hoofdpersonen?
VPRO
In 2018 werden jongeren uit Amsterdam-Zuidoost gefilmd in De schuldmachine. In deze korte video vertelt schuldrustcoach Willem Los hoe het vier jaar na de documentaire met ze gaat.
De schuldmachine in de media
Waarom komen jongeren steeds meer met schulden te zitten?
Het aantal Nederlanders met schulden neemt af, behalve onder jongeren. Hoe een generatie wordt opgezadeld met kosten uit het verleden – en daar zelf niet meer uit komt.
Incassotruc: pomp de schuld op en leg dan beslag op de hele boedel
In De Schuldmachine, een documentaire van BNNVARA, wordt deurwaarders een spiegel voorgehouden. Al snel staat een flinke groep op en neemt de benen.
Kamervragen
Tweedekamerpoliticus Jasper van Dijk, van de SP, heeft in september 2019 naar aanleiding van de film De schuldmachine kamervragen ingediend bij de staatssecretaris. Hier de vragen van Van Dijk en de reactie daarop van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Meer over millennials en schulden
Een nieuwe verloren generatie
'Bij veel millennials schuilt achter het goed verzorgde uiterlijk een moeizame strijd om voldoende inkomen. Niets is meer zo vanzelfsprekend als het voor babyboomers was. Ik word steeds ongeduldiger om met mijn leven te beginnen.’ Lees hier het artikel van Hadjar Benmiloud.
'Jongeren met schulden blijven onder de radar, snelle hulp blijft uit'
Jongeren met schulden krijgen vaak pas laat hulp aangeboden bij het regelen van hun geldproblemen. Veel gemeenten hebben te weinig zicht op jonge wanbetalers, waardoor die lang niet altijd worden geholpen.
'Wat gebeurt er als je schulden hebt?'
Lees meer over hoe schulden ontstaan en hoe je er weer uit kunt komen via de stories en longreads van NPO Kennis.
Documentaires over schulden
Door de hoge inflatie, stijgende gasprijzen en studieleningen raken steeds meer mensen in de geldproblemen. Onze redactie dook in het archief voor documentaires met aangrijpende schuldverhalen.